KALENDARIUM DWUDZIESTU PIĘCIU SEMINARIÓW – OD BIERUTOWIC (1988) DO WAŁBRZYCHA (2025)
CALENDAR OF TWENTY-FIVE SEMINARS – FROM BIERUTOWICE (1988) TO WAŁBRZYCH (2025)
Jerzy Górecki, Edyta Sermet – AGH Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie
WDRAŻANIE KLASYFIKACJI UNFC W KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ W ŚWIETLE CRITICAL RAW MATERIALS ACT
THE IMPLEMENTATION OF THE UNFC IN EU MEMBER STATES IN LIGHT OF THE CRITICAL RAW MATERIALS ACT
Konrad Mischke, Joanna Trzaskowska - Ministerstwo Klimatu i Środowiska, Departament Geologii
Międzynarodowa Ramowa Klasyfikacja Zasobów ONZ (UNFC) została opracowana przez Europejską Komisję Gospodarczą (ONZ UNECE), a jej stosowanie miało dotychczas charakter dobrowolny. W UNFC wyróżnia się kategorie zasobów na podstawie trzech kryteriów/osi: oceny gospodarczej i społecznej (oś E), rozpoznania geologicznego (oś G) i stopnia wykonalności projektu oraz zaawansowania zagospodarowania złoża (oś F). Istotną cechą klasyfikacji UNFC jest to, że może być ona stosowana nie tylko przy klasyfikowaniu złóż kopalin, ale również dla odpadów oraz projektów związanych z energią odnawialną. Uniwersalność tej klasyfikacji została doceniona przez Komisję Europejską poprzez jej uwzględnienie w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1252 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie ustanowienia ram na potrzeby zapewnienia bezpiecznych i zrównoważonych dostaw surowców krytycznych oraz zmiany rozporządzeń (UE) nr 168/2013, (UE) 2018/858, (UE) 2018/1724 i (UE) 2019/1020 (Critical Raw Materials Act).Ujęciu klasyfikacji UNFC w Critical Raw Materials Act przyświeca idea harmonizacji klasyfikacji zasobów w krajach UE w celu umożliwienia Komisji Europejskiej i krajom członkowskim lepszej oceny efektywności społecznej, środowiskowej i ekonomicznej, wykonalności projektów oraz poziomu pewności szacunków. W ten sposób od 23 maja 2024 r., czyli od dnia wejścia w życie Critical Raw Materials Act, państwa UE i przedsiębiorcy zostali zobowiązani do stosowania klasyfikacji UNFC w przypadkach:
1) wniosku przedsiębiorcy o uznanie projektu dotyczącego surowców krytycznych za projekt strategiczny, który zawiera klasyfikację takiego projektu zgodnie z UNFC,
2) sporządzania map przez kraje UE zawierających podstawowe informacje o występujących na ich terytorium złożach surowców mineralnych zawierających surowce krytyczne – informacje zebrane za pomocą środków określonych w programach krajowych oraz, gdy to możliwe, obejmujące klasyfikację rozpoznanych złóż według UNFC,
3) informowania Komisji Europejskiej przez państwa członkowskie o nowych lub istniejących na ich terytorium projektach dotyczących surowców krytycznych, z uwzględnieniem klasyfikacji nowych projektów zgodnie z UNFC,
4) w sytuacji gdy to możliwe, klasyfikowania przez kraje Unii Europejskiej zamkniętych obiektów unieszkodliwiania odpadów wydobywczych zgodnie z UNFC.
Nowe otoczenie prawne powstałe po zawarciu klasyfikacji UNFC w Critical Raw Materials Act stanowi asumpt dla krajów UE do podjęcia wysiłków w celu harmonizacji własnych klasyfikacji zasobów z klasyfikacją UNFC. W celu wyznaczenia położenia Polski na tle pozycji innych krajów członkowskich UE w tym zakresie, został wykonany kompleksowy przegląd krajowych systemów prawnych wraz z analizą dotychczasowych doświadczeń krajów UE z aplikacją klasyfikacji UNFC. Jednocześnie, analizie zostały poddane projekty organizacji międzynarodowych promujące wykorzystanie UNFC. Wymienione analizy stanowiły podstawę do wykonania syntetycznej analizy SWOT dla Polski, uwzględniającej mocne i słabe strony Polski wraz z szansami i zagrożeniami wynikającymi z wdrożenia klasyfikacji UNFC.
The United Nations Framework Classification for Resources (UNFC) was developed by the United Nations Economic Commission for Europe (UNECE) and its application has been voluntary. The UNFC distinguishes resources categories based on three criteria/axes: economic and social viability (axis E), geological knowledge (axis G), feasibility and field project status (axis F). An important feature of the UNFC is that it allows for a comprehensive evaluation of natural resources projects, encompassing not only mineral deposits, but also waste management initiatives and renewable energy projects. The universal applicability of the UNFC have been formally acknowledged by the European Commission, as reflected in its inclusion in the Regulation (EU) 2024/1252 of the European Parliament and of the Council of 11 April 2024 establishing a framework for ensuring a secure and sustainable supply of critical raw materials and amending Regulations (EU) No 168/2013, (EU) 2018/858, (EU) 2018/1724 and (EU) 2019/1020 (Critical Raw Materials Act). The incorporation of the UNFC into the Critical Raw Materials Act (CRMA) constitutes a significant step towards the harmonization of the resource classification systems across the European Union Member States. The objective is to strengthen the capacity of both the European Commission and Member States to evaluate the viability of projects from
a social, environmental and economic perspective, determine their feasibility and finally measure the confidence level in resource estimates. As of 23 May 2024, the Critical Raw Materials Act entered into force, the European Union Member States and entrepreneurs are obligated to apply the UNFC classification in the following contexts:
1) submission of applications by entrepreneurs for the recognition of the projects involving critical raw materials as strategic project. The entrepreneur should provide a classification of the project according to the UNFC;
2) the Member States shall make maps that show basic information on mineral occurrences containing critical raw materials gathered through the measures set out in the national programmes. That information shall, where applicable, include the classification of the identified occurrences using the UNFC;
3) the Member States shall provide information to the Commission on new or existing critical raw material project on their territory, including a classification of new projects according to the UNFC;
4) where possible, the Member States shall include in the database a classification of the closed extractive waste facilities according to the UNFC.
The establishment of the new legal framework, following the inclusion of the UNFC in the Critical Raw Materials Act, marks the beginning of an effort by the Member States to align national classification systems with the UNFC. In order to determine Poland’s position in relation to other EU Member States in this context, a comprehensive review of their legal systems was undertaken, accompanied by an in-depth analysis of their respective experiences with the utilization of the UNFC. Furthermore, projects initiated by international organizations that promote the adoption of the UNFC were also examined to provide additional context. The findings of these studies served as the basis for conducting a SWOT analysis specific to the Polish context. This analysis identifies the strengths and weaknesses of Poland’s current resource classification system, as well as the opportunities and challenges associated with the transition to the UNFC-based framework.
DOLNOŚLĄSKIE KAOLINY WCZORAJ I DZIŚ
LOWER SILESIAN KAOLINS YESTERDAY AND TODAY
Piotr Wyszomirski – AGH Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie
Historia kaolinów dolnośląskich zaczęła się od krótkotrwałej, zaledwie trzyletniej (lata 1768-1771) ich eksploatacji w Strzeblowie. Znacznie dłużej (lata 1843-(1985-1989)) miała ona miejsce w Żarowie. Na niewielką skalę kaolin wydobywano też w wielu, innych miejscach na obrzeżeniu masywu granitoidowego Strzegom – Sobótka. W wyniku wietrzenia granitoidów powstał także kaolin w Wyszonowicach koło Strzelina. Ze względu na podwyższoną zawartość tlenków barwiących (Fe2O3, TiO2) kaoliny pogranitoidowe nie reprezentowały kopalin najwyższej jakości. Były one jednak w pełni przydatne do produkcji szamotowych wyrobów ogniotrwałych. Inna jest geneza kaolinu z Kamienia (eksploatacja w latach 1911-1930, 1946-(1948-1950)) na Pogórzu Izerskim, którego skała macierzystą były grejzeny. Aktualnie w Polsce kaolin szlamowany pozyskiwany jest wyłącznie z piaskowca ilastego zalegającego w olbrzymiej ilości w złożu Maria III w Nowogrodźcu koło Bolesławca. Eksploatacja tej kopaliny – zainicjowana w 1965 roku – będzie prawdopodobnie realizowana do 2070 roku.
The history of kaolin production in the Lower Silesia has commenced in Strzeblów where short episode of kaolin mining took place in the years 1768-1771. In Żarów, kaolin exploitation has lasted much longer - from 1843 to 1985-89. Moreover, small amounts of kaolin were worked in many other small localities scattered around the Strzegom-Sobótka granitoid massif including the accumulation in Wyszonowice near Strzelin, which resulted from weathering of granitoids. Due to increased amounts of colouring oxides (Fe2O3, TiO2), kaolins generated from granitoids have never revealed top quality but were fully suitable for the production of chamotte refractories. Kaolins from the Kamień deposit located in the Izera Mts. Foreland, excavated in the years 1911-30, and again, from 1946 to 1948-1950, showed different origin as their source-rocks were greisens. Recently in Poland, washed kaolin is produced exclusively from clayey sandstones, which huge accumulations are known in the Maria III deposit, in Nowogrodziec near Bolesławiec. Mining operations have commenced there in 1965 and are expected to continue until 2070.
SZACOWANIE ZASOBÓW STRATOIDALNYCH ZŁÓŻ RUD MIEDZI I SREBRA NA PRZYKŁADZIE ZŁOŻA NOWA SÓL - WYMIAR PRAKTYCZNY
ESTIMATION OF RESOURCES IN STRATIFORM COPPER AND SILVER ORE DEPOSITS OF THE FORE-SUDETIC MONOCLINE - A PRACTICAL ASPECT
Krzysztof Zieliński - Mozów Copper Sp. z o.o. Warszawa Stanisław Speczik - Mozów Copper Sp. z o.o. Warszawa, Uniwersytet Warszawski
Złoże rud miedzi i srebra Nowa Sól jest głębokim złożem stratoidalnym udokumentowanym na monoklinie przedsudeckiej. W roku 2024 sporządzono dodatek nr 2 do jego dokumentacji geologicznej podnoszący kategorię rozpoznania do C1. Jego przygotowanie objęło między innymi ponowne przeliczenie zasobów w oparciu o dane o jakości rudy z wszystkich otworów wiertniczych. Obliczenie zasobów wykonano kilkoma metodami, z których część nie jest powszechnie stosowana w przypadku polskich złóż podobnego typu, a które zastosowane zostały z myślą o przyszłym sporządzeniu projektu zagospodarowania złoża. W niniejszym artykule zaprezentowano różnice między wynikami otrzymanymi z zastosowaniem poszczególnych metod oraz przedstawiono dyskusję na temat ich przyczyn. Omówiono także praktyczne znaczenie wykorzystania różnych metod obliczeniowych oraz wpływ przedstawionych różnic na plany eksploatacji złoża.
The Nowa Sól copper and silver ore deposit is a deep stratiform deposit documented in the Fore-Sudetic Monocline. Addendum no. 2 to its geological documentation was prepared in 2024 to upgrade the category of exploration to C1. Among other work, its preparation included the recalculation of resources on the basis of ore grade data from all boreholes. The resources were calculated by means of several methods, some of which are not commonly used for Polish deposits of a similar type, and which were applied with the future preparation of a deposit development plan in mind. The present article shows the differences between the results produced with the application of specific methods, and discusses the reasons behind them. It also describes the practical significance of using various calculation methods, and the impact of the presented differences on the mining plans for the deposit.
ZINTEGROWANE PODEJŚCIE DO KRÓTKO- I DŁUGOTERMINOWEGO MONITORINGU REKULTYWACJI TERENÓW POGÓRNICZYCH - WYBRANE ASPEKTY PROJEKTU REECOL
AN INTEGRATED APPROACH TO SHORT- AND LONG-TERM MONITORING OF POST-MINING LAND RECLAMATION - SELECTED ASPECTS OF THE REECOL PROJECT
Marcin Maksymowicz, Makary Musiałek – „Poltegor-Instytut” Instytut Górnictwa Odkrywkowego , Wrocław
Monitoring przebiegu procesów rekultywacyjnych jest niezwykle istotny celem oceny ich skuteczności oraz podejmowania decyzji. W ramach projektu REECOL, wyznaczono szereg obszarów eksperymentalnych, w których testowane są nowe rozwiązania ekologicznej rehabilitacji gleb oraz prowadzony jest pilotażowy monitoring. W artykule przedstawiono założenia oraz wstępne wyniki dwóch pilotażowych programów monitoringu środowiskowego realizowanych na terenie pogórniczym odkrywki Jóźwin IIB. Celem pierwszego, małoskalowego programu jest ocena wpływu kompostowania na poprawę parametrów glebowych i wzrost roślinności w ramach strategii rekultywacji ekologicznej. W tym celu założono trzy doświadczalne poletka o powierzchni 82 m² każde. Monitoring obejmuje pobór prób glebowych w sezonach wiosennych i jesiennych w latach 2024–2026, a także ocenę wizualną i spektralną (UAV) rozwoju roślinności. Analizowane są m.in. właściwości fizykochemiczne gleby, zawartość materii organicznej oraz aktywność mikrobiologiczna. Drugi, wielkoskalowy program monitoringu zakłada długoterminową ocenę postępów rekultywacji na większym fragmencie zwałowiska wewnętrznego, z wykorzystaniem zobrazowań satelitarnych misji Sentinel-2. Celem jest identyfikacja obszarów wymagających dalszych działań. Analiza obejmuje badania szeregów czasowych wskaźników spektralnych (NDVI, NDWI), uwzględniając przy tym zobrazowania archiwalne. Przedstawiono również wstępne wyniki oceny stanu wyjściowego środowiska oraz pierwsze rezultaty monitoringu. Projekt pt. „Ekologiczna rehabilitacja i długoterminowy monitoring obszarów pogórniczych” (REECOL) jest realizowany przez Pracownię Zrównoważonego Rozwoju i Współpracy Międzynarodowej „Poltegor-Instytut” i potrwa do końca 2026 roku.
Monitoring of the reclamation processes is crucial for evaluating their effectiveness and supporting decision-making. As part of the REECOL project, several experimental areas have been designated to test new ecological soil rehabilitation solutions and conduct pilot monitoring. This article presents the framework and preliminary results of two pilot environmental monitoring programs implemented in the post-mining area of the Jóźwin IIB open-pit mine. The aim of the first, small-scale program is to assess the impact of composting on improving soil parameters and vegetation growth within an ecological reclamation strategy. For this purpose, three experimental plots of 82 m² each were established. Monitoring includes the collection of soil samples during spring and autumn seasons from 2024 to 2026, as well as visual and spectral (UAV-based) assessment of vegetation development. Researchers during analyses focus on soil physicochemical properties, organic matter content, and microbiological activity. The second, large-scale monitoring program involves long-term assessment of reclamation progress on a larger section of the internal dumping ground, using satellite imagery from the Sentinel-2 mission. The objective is to identify areas requiring further action. The analysis includes time series studies of spectral indices (NDVI, NDWI), incorporating historical imagery. The article also presents preliminary findings on the initial environmental conditions and the first results of the monitoring. The project titled “Ecological Rehabilitation and Long-Term Monitoring of Post-Mining Areas” (REECOL) is carried out by the Sustainable Development and International Cooperation Department of the Poltegor-Institute and will continue until the end of 2026.
MOŻLIWOŚĆ ROLNICZEGO WYKORZYSTANIA ODPADÓW POEKSPLOATACYJNYCH I TERMICZNIE PRZETWORZONEJ BIOMASY
POSSIBILITY OF AGRICULTURAL USE OF POSTEXPLOITATION WASTE AND THERMALLY PROCESSED BIOMASS
Justyna Sobolczyk-Bednarek, Anna Choińska-Pulit, Dominika Kufka, Amelia Zielińska – „Poltegor Instytut” Instytut Górnictwa Odkrywkowego, Wrocław
Niewłaściwa gospodarka rolna często skutkuje spadkiem jakości gleb, a to w konsekwencji prowadzi do obniżenia produkcji rolnej. Do najbardziej krytycznych problemów polskich gleb uprawnych można zaliczyć niską zawartość materii organicznej oraz wysoką kwasowość gleb (około 50% gleb jest silnie kwaśnych). Dobrym rozwiązaniem wpływającym na poprawę jakości gleby może być doglebowe stosowanie popiołów ze spalania materii organicznej lub odpadów z hałd pogórniczych. Wymogi Unii Europejskiej coraz bardziej nastawione są w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym, zatem poszukiwanie metod rekultywacji gleb opartych na wykorzystaniu odpadów z innych gałęzi przemysłu jest wysoce właściwe. Prezentowane badania mają na celu określenie właściwości odpadów takich jak łupek z wałbrzyskiej hałdy, wapno powstające po spaleniu odpadów drobiowych, popioły ze spalania osadu ściekowego, popioły ze spalania biomasy poubojowej oraz roślinnej, które umożliwiłyby ich zastosowanie doglebowe. Próbki wyżej wymienionych odpadów poddano analizom fizyko-chemicznym oraz mikrobiotestom Phytotoxkit w celu określenia ich fitotoksyczności. Przeprowadzone badania wykazały, że popioły ze spalania drobiu mogą stanowić wartościowy dodatek do gleby. Ponadto wykazano, że analizowane odpady mogą być wykorzystane jako składnik w mieszankach doglebowych komponowanych np. wraz z mineralnymi dodatkami, w celu uzupełnienia brakujących składników mineralnych.
Improper agricultural practices often lead to a decline in soil quality, which in turn results in reduced agricultural productivity. Among the most critical issues affecting Polish arable soils are the low content of organic matter and high soil acidity (around 50% of soils are strongly acidic). One promising solution to improve soil quality is the incorporation of ashes from the combustion of organic matter or waste from post-mining dumps into the soil. The European Union’s regulations are increasingly focused on circular economy principles; therefore, exploring soil reclamation methods that utilize waste from other industries is highly appropriate. The presented research aims to determine the properties of various waste materials — such as shale from the Wałbrzych spoil heap, lime derived from the combustion of poultry waste, ash from sewage sludge incineration, and ash from the combustion of slaughter and plant biomass—that would allow for their application in soil. Samples of the above mentioned waste materials were subjected to physicochemical analyses and microbiotest Phytotoxkit to assess their phytotoxicity. The conducted studies demonstrated that poultry combustion ash can serve as a valuable soil amendment. Additionally, it was shown that the analyzed waste materials may be used as components in soil mixtures, combined for example with mineral additives, to supplement missing nutrients.
ŚRODOWISKOWA ROLA WYROBISK POWSTAŁYCH W WYNIKU EKSPLOATACJI KOPALIN POSPOLITYCH
THE ENVIROMENTAL ROLE OF EXACAVATION SITES RESULTING FROM THE EXPLORATION OF MINERAL RESOURCES
Leszek Jurys, Grzegorz Uścinowicz, Kamila Wirkus – Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy, Oddział geologii Morza w Gdańsku
Powszechnie przyjmuje się, że wyrobiska odkrywkowe powstałe podczas eksploatacji kopalin pospolitych mają wyłącznie negatywny wpływ na środowisko, co wpływa na sposób ich prawnego traktowania i rekultywacji. Jednak obserwacje terenowe wskazują na możliwość ich spontanicznej przemiany w wartościowe ekosystemy. Zwłaszcza w odniesieniu do wyrobisk poeksploatacyjnych w Polsce północnej i środkowej, głównie po wydobyciu piasków, żwirów, torfu, surowców ilastych oraz kredy jeziornej. Celem pracy jest zwrócenie uwagi na środowiskowy potencjał wyrobisk i potrzebę jego uwzględnienia w procesach planowania rekultywacji. Analiza oparta na wieloletnich obserwacjach terenowych, przeglądzie przypadków wyrobisk oraz ograniczonym zbiorze badań naukowych dotyczących ich warunków hydrogeologicznych i sukcesji biologicznej pozwoliła na stwierdzenie, że w wielu wyrobiskach, szczególnie zawodnionych, rozwijają się samoczynnie biocenozy o dużej wartości przyrodniczej, nierzadko bardziej zróżnicowane, niż w stanie przedeksploatacyjnym. W niektórych przypadkach obiekty te uzyskały status prawnej ochrony przyrody (np. Natura 2000). Zidentyfikowano też korzystny wpływ niektórych wyrobisk na zasilanie i oczyszczanie wód gruntowych. Wyniki wskazują na konieczność zmiany podejścia do rekultywacji, uwzględniającego potencjał przyrodniczy wyrobisk. Obecne ramy prawne nie dostosowują się do realiów przyrodniczych, co może prowadzić do niepotrzebnej degradacji spontanicznie rozwijających się ekosystemów.
It is commonly assumed that open-pit excavations resulting from the extraction of common mineral resources have an exclusively negative impact on the environment, which influences both their legal classification and reclamation procedures. However, field observations indicate the potential for their spontaneous transformation into valuable ecosystems — particularly in the case of post-extraction sites in northern and central Poland, mainly after the mining of sand, gravel, peat, clay materials, and lacustrine chalk. The aim of this study is to highlight the environmental potential of such excavations and the need to account for it in reclamation planning. The analysis, based on long-term field observations, case reviews of postmining sites, and a limited body of scientific research on their hydrogeological conditions and biological succession, led to several key conclusions. It was found that in many excavations — especially water-filled ones — self-developing biocenoses of high ecological value emerge, often more diverse than those that existed prior to exploitation. In some cases, these sites have gained official nature protection status (e.g., Natura 2000). Additionally, a positive effect on groundwater recharge and purification has been identified. These findings point to the need for a shift in reclamation policy that incorporates the ecological potential of such sites. Current legal frameworks are not aligned with ecological realities, which may result in the unnecessary degradation of spontaneously developing ecosystems.
SESJE TERENOWE
GEOLOGICAL TRIPS
Marek Kancler – Usługi Konsultingowe i Geologiczne Wrocław,
Marek Nieć – Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN Kraków,
AGH Akademia Górniczo-Hutnicza Kraków
Edyta Sermet – AGH Akademia Górniczo-Hutnicza Kraków
Grażyna Ślusarczyk – „Poltergor-Instytut” Instytut Górnictwa Odkrywkowego Wrocław