MEANDRY MODELOWANIA ZŁÓŻ – NA PODSTAWIE DOŚWIADCZEŃ I OBSERWACJI
MEANDERS OF DEPOSITS MODELING – BASED ON EXPERIENCE AND OBSERVATION
Wojciech Naworyta – AGH Akademia Górniczo-Hutnicza, Wydział Górnictwa i Geoinżynierii
W artykule przedstawiono subiektywny wybór problemów związanych z procesem modelowania złóż. Omówiono istotę modelowania oraz cechy informacji geologicznej wykorzystywanej w tym procesie. Na podstawie kilku wariogramów empirycznych wskazano znaczenie identyfikacji istnienia autokorelacji parametrów złożowych i jej zasięgu dla tworzenia map izoliniowych. Przedstawiono interpretację wariancji lokalnej i jej wpływ na dokładność modelu wykonanego metodą krigingu. Poddano pod dyskusję sens tworzenia modeli trójwymiarowych dla niektórych rodzajów złóż. Zwrócono uwagę na nadmierne zaufanie użytkowników do programów komputerowych i nieumiejętność właściwego wykorzystania pełnego potencjału nowoczesnych metod modelowania.
The article presents a subjective selection of problems associated with the process of modeling the deposits. It discusses the essence of modeling and features of geological information used in this process. Based on several empirical variograms, the significance of identifying the existence of autocorrelation of deposit parameters and the autocorrelation range for the creating of contour maps was indicated. The interpretation of local variance and its impact on the accuracy of the kriging model were presented. The meaning of creating three-dimensional models for some types of deposits was discussed. Attention has been paid to excessive trust in computer programs among users and the inability to properly utilize the full potential of modern modeling methods.
OCENA WIARYGODNOŚCI PROGNOZY JAKOŚCI KOPALINY NA PODSTAWIE MODELU 3D (NA PRZYKŁADZIE FRAGMENTU ZŁOŻA WAPIENI I MARGLI BARCIN-PIECHCIN-PAKOŚĆ)
AN EVALUATION OF THE RELIABILITY OF THE PREDICTION OF RAW MATERIAL QUALITY BASED ON THE 3D MODEL (ON AN EXAMPLE OF THE PART OF THE BARCINPIECHCIN-PAKOŚĆ LIMESTONE AND MARL DEPOSIT)
Jacek Mucha, Monika Wasilewska-Błaszczyk – AGH Akademia Górniczo-Hutnicza
Małgorzata Cieniawska, Wojciech Chudzik – Lafarge Kruszywa i Beton sp. z o.o.
Geostatystyczny model 3D rozkładu przestrzennego zawartości wybranych składników chemicznych (CaO, SiO2, Al 2 O3) w złożu wapieni i margli Barcin Piechcin-Pakość został zbudowany przy zastosowaniu procedury krigingu zwyczajnego, w oparciu o wyniki opróbowania rdzeni wiertniczych z 452 otworów, wykonanych na etapie rozpoznania złoża. Celem badań była ocena wiarygodności i przydatności modelu 3D dla potrzeb prognozy jakości kopaliny w urobku, uzyskiwanym w elementarnych jednostkach wydobywczych oraz obszarach rocznej i 2-3 letniej eksploatacji. Podstawę weryfikacji stanowiły dane uzyskane na etapie rozpoznania eksploatacyjnego złoża w wyniku opróbowania bardzo licznych otworów strzałowych, wykonywanych na froncie eksploatacji. Wyniki badań wskazują na zróżnicowaną w odniesieniu do rozpatrywanych składników chemicznych i generalnie niewystarczającą dokładność prognozy jakości kopaliny przewidzianej do wydobycia w małych, elementarnych jednostkach eksploatacji. Z praktycznego punktu widzenia za satysfakcjonujące można uznać rezultaty prognozy zawartości CaO i SiO2 w obszarach o wielkości odpowiadającej co najmniej rocznej eksploatacji. Prognoza zawartości Al 2 O3 dla rozpatrywanych wariantów bloków wykazuje zbyt słabą korelację z zawartościami składników stwierdzonymi w otworach strzałowych i nie może być uważana za wiarygodną.
Przyczyn słabych cech predyktywnych modelu 3D w lokalnej skali obserwacji należy upatrywać w dużym rozstawie otworów wiertniczych (100-200 m) w stosunku do poziomych rozmiarów elementarnych bloków eksploatacyjnych (120×5 m), zróżnicowanej jakości danych podstawowych użytych do budowy modelu 3D oraz wygładzających właściwości interpolacji wykonanej przy zastosowaniu procedury krigingu zwyczajnego.
A geostatistical 3D model of the spatial distribution of the selected chemical components (CaO, SiO2, and Al 2 O3) in the Bar- cin-Piechcin-Pakość limestone and marl deposit was developed using ordinary kriging procedure based on core samples from 452 boreholes drilled at the stage of deposit exploration. The aim of the study was to assess the reliability and suitability of the 3D model for the prediction of the quality of raw material in the excavated material from exploitation blocks and 1, 2, or 3-year operating areas. The model was verified on the basis of data obtained at the stage of deposit exploration and resulting from samples collected from numerous blast holes drilled at the exploitation front. The results of the study suggest that the accuracy of the prediction of the quality of raw material to be extracted from small exploitation blocks is highly variable and generally insufficient in relation to the analyzed chemical components. From a practical point of view, the results of the prediction of the CaO and SiO2 content for areas with the minimum one-year exploitation period can be considered satisfactory. The predicted Al 2 O3 content for the analyzed variants of exploitation blocks shows too low correlation with the content of components determined in the blast holes and cannot be considered reliable.
The reasons for poor prediction features of the 3D model in the local scale of observation should be seen in large distances between boreholes (100-200m) compared to the horizontal dimensions of exploitation blocks (120x5m), the varied quality of the basic data used to build the 3D model, and in the smoothing properties of the interpolation performed using ordinary kriging.
WYKORZYSTANIE MODELOWANIA ZŁÓŻ W BIEŻĄCEJ OBSŁUDZE GEOLOGICZNEJ KOPALŃ ODKRYWKOWYCH ZŁÓŻ KRUSZYW NATURALNYCH ORAZ SUROWCÓW SKALNYCH
APPLICATION OF A DEPOSIT BLOCK MODELLING IN THE COMMON GEOLOGICAL SURVEY AT OPEN PIT MINES, SAND AND GRAVEL PITS OR AT QUARRIES
Wojciech Chudzik, Mateusz Czarnomski, Jakub Garczarek – LafargeHolcim
W artykule omówiono możliwości jakie niesie ze sobą wykorzystanie cyfrowego modelowania złóż w zakresie obsługi geologicznej kopalń odkrywkowych zarówno wobec wymagań jakie stawiają regulacje prawne, jak również wobec potrzeb przedsiębiorcy. Przedstawiono specyfikę modeli blokowych w zależności od rodzaju złoża, z wyszczególnieniem złóż kruszyw naturalnych, złóż kruszyw skalnych oraz złóż surowców cementowych.
The article discusses the possibilities of using a digital deposit modelling in the common geological survey at open pit mines, towards the requirements of an actual law regulations and a specific needs of the entrepreneur. Block model characteristics of different sorts of deposits have been presented, specifying the sand and gravel, aggregates and cement raw material deposits.
ŹRÓDŁA, EWOLUCJA I ISTOTA KODEKSU JORC
HISTORY AND BACKGROUNDS OF JORC CODE
Eugeniusz Jacek Sobczyk, Marek Nieć – Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN, Kraków
Od początków XX w. zwraca się uwagę na potrzebę ujednolicenia pojęć dotyczących zasobów złóż i ich klasyfikacji. W 1989 roku w Australii Wspólny Komitet ds. Zasobów Złóż Rud (The Joint Ore Reserves Committee, JORC) opracował standard normujący proces podawania do publicznej wiadomości zasobów złóż kopalin znany jako kodeks JORC, który zdobył uznanie giełd, jest rekomendowany przez CRIRSCO w skali międzynarodowej. Kodeks JORC wymaga, aby Raport Publiczny, obejmujący informacje o wynikach prac geologicznych oraz o zasobach złoża, był sporządzony przez „Osobę kompetentną” i spełniał wymagania istotności („materiality”) i przejrzystości („transparency”). Wyróżnia się trzy etapy dokumentowania i wykazywania zasobów złoża: przedstawianie wyników prac poszukiwawczo-rozpoznawczych (Exploration Results), zasobów kwalifikujących się do wykorzystania (Resources), zasobów przewidywanych do wydobycia (Reserves). Sporządzenie raportu ułatwiają ich „listy kontrolne” precyzujące wymagania odnośnie treści raportów.
Since the beginning of XX century the attention is focused on standardization of mineral resources classification and reporting. In 1989 in Australia The Joint Ore Reserves Committee had elarborated the JORC Code of uniform public presentation ore resources data. It has gained recognition of Stock Exchanges and is recommended by CRIRSCO for international use. According to JORC Code exigencies the public report should be elaborated and sig public report should be elaborated and signed by “Competent Person” and follow “materiality and “transparency” rules. Three steps of preparation of public report are formulated, presentation of: “exploration results”, “resources” and “reserves”. P reparation of report is facilitated by “control lists” defining detailed exigencies as to the report content.
ZASADY KODEKSU JORC
BASIC RULES OF JORC CODE
Eugeniusz Jacek Sobczyk, Marek Nieć – Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN, Kraków
Przedstawiono podstawowe wymagania odnośnie osoby kompetentnej i etyki zawodowej, etapy wykazywania zasobów i zasady ich klasyfikacji. Wymagania odnośnie treści raportów.
Basic exigencies for Competent Person, resources and reserves stages and reporting rules are presented.
POLSKIE ZASADY DOKUMENTOWANIA I KLASYFIKACJI ZASOBÓW
POLISH STANDARD OF REPORTING MINERAL RESOURCES
Marek Nieć, Eugeniusz Jacek Sobczyk – Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN, Kraków
Stosowany w Polsce sposób dokumentowania złóż kopalin i ich zasobów oparty jest na wieloletnim doświadczeniu oraz stopniowej modyfikacji, w wyniku uściślania wymagań. Wyniki rozpoznania złoża i oszacowanie jego zasobów geologicznych (bilansowych) są przedstawiane w dokumentacji geologicznej złoża, sporządzonej w formie określonej przez przepisy Prawa geologicznego i górniczego. Przewidywany sposób zagospodarowania złoża i przewidywane zasoby kwalifikujące się do wydobycia (przemysłowe i operatywne) przedstawiane są w Projekcie zagospodarowania złoża. Stosowana w Polsce klasyfikacja zasobów oparta jest na ocenie stopnia rozpoznania złoża i użyteczności gospodarczej jego zasobów.
The polish system of reporting and classification of mineral resources is based on long experience and was constantly improved. The exploration results and estimated mineral quantities are presented in geological report (geological documentation) prepared in standardized form according to the Act of Geological and Mining Law. The planned mode of deposit exploitation and resources designed for extraction are presented in Deposit Development Plan. The resources classification applied in Poland is based on assessment of geological confidence and economic utility.
HARMONIZACJA POLSKICH ZASAD DOKUMENTOWANIA I KLASYFIKACJI ZASOBÓW Z ZASADAMI KODEKSU JORC
HARMONIZATION OF POLISH SYSTEM OF MINERAL RESOURCES REPORTING WITH THE JORC CODE
Marek Nieć, Eugeniusz Jacek Sobczyk – Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN, Kraków
Polskie wymagania odnośnie dokumentowania złóż i ich zasobów, co do zasady są identyczne z formułowanymi w kodeksie JORC. Klasyfikacja stopnia rozpoznania zasobów (Resources), jest podobna w obu systemach: polskim i JORC. Zasadnicze różnice występują między Projektem zagospodarowania złoża a raportem dotyczącym zasobów przewidzianych do wydobycia – wydobywalnych (Reserves), sporządzanym według wymagań kodeksu JORC. Różne cele dokumentowania złóż i ich zasobów w systemie polskim i raportów JORC powodują, że bezpośrednia transformacja polskiej klasyfikacji zasobów do kodeksu JORC nie jest możliwa. Podstawową trudność w harmonizacji polskiego systemu dokumentowania złóż z systemem JORC stanowią zmiany kryteriów kwalifikowania zasobów bilansowych w systemie polskim. Istnieje możliwość ich harmonizacji po dokonaniu nieodzownych modyfikacji systemu polskiego i stosowanie ich równolegle, w zależności od potrzeb.
Polish system of mineral resources reporting and JORC Code based are generally comparable. Resources classification according to the geological assurance is same in the both. They differ by the mode of reserves reporting. Different designation of resources and reserves data and. the variation of criteria defining resources, used in Poland make their direct mutual transformation not possible The harmonization and parallel utilization of the both would be possible if the polish system is modified accordingly.
LISTY KONTROLNE ZAGADNIEŃ PRZEDSTAWIANYCH WEDŁUG KODEKSU JORC W PORÓWNANIU Z WYMAGANIAMI DOKUMENTOWANIA ZŁÓŻ W POLSCE
Marek Nieć, Eugeniusz Jacek Sobczyk – Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN, Kraków
Wymagania odnośnie zakresu, rodzaju i sposobu pozyskania niezbędnych danych przedstawianych w raportach dotyczących zasobów oraz treści raportów sformułowane są w kodeksie JORC w „listach kontrolnych”. Są one odpowiednio zróżnicowane przy wykazywaniu wyników prac geologicznych (Exploration Results), wykazywaniu zasobów dokumentowanych (Resources) oraz zasobów wydobywalnych (Reserves). Listy kontrolne nie stanowią spisu tytułów rozdziałów raportu, a jedynie zagadnienia jakie powinny być w nim przedstawiane. Zalecenia odnośnie układu treści raportu są odrębnie formułowane.
PRAKTYCZNE ZASTOSOWANIE ZASAD KODEKSU JORC NA PRZYKŁADZIE POLSKICH ZŁÓŻ WĘGLA KAMIENNEGO
PRACTICAL APPLICATION OF JORC CODE – POLISH BITUMINOUS COAL DEPOSIT CASE HISTORY
Eugeniusz Jacek Sobczyk, Marek Nieć – Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN, Kraków
Na przykładzie wybranego pokładu węgla kamiennego przedstawiona została procedura kwalifikowania zasobów według wymagań kodeksu JORC z wykorzystaniem dokumentacji geologicznej złoża sporządzonej według wymagań polskich.
Case history of JORC Code classification of resources and reserves of selected coal seam was presented based on data prepared according to the polish standard of mineral resources classification.