PIROLIZA WYBRANYCH SUROWCÓW ORAZ MOŻLIWOŚCI APLIKACYJNE WYTWORZONEGO BIOWĘGLA
PYROLYSIS OF SELECTED RAW MATERIALS AND APPLICATION POSSIBILITIES OF PRODUCED BIOCARBON
Dominika Kufka – „Poltegor-Instytut” Instytut Górnictwa Odkrywkowego, Uniwersytet Wrocławski, Wrocław
Michał Bucha, Wrocław
W artykule przedstawiono wyniki badań pirolitycznych, które prowadzono z wykorzystaniem modułowego reaktora do termicznej konwersji biomasy. Głównym celem prac była próba podjęcia produkcji biowęgla z surowców biomasowych takich jak słoma rzepaczana, trawa, kiszonka z kukurydzy, pellet sosnowo-świerkowy. Przedstawiono wyniki analiz podstawowych parametrów fizyko-chemicznych wymienionych substratów (zawartość suchej masy, zawartość suchej masy organicznej, popielność). Wykazano, że w założonych warunkach eksperymentalnych całkowitej konwersji do biowęgla ulegał jedynie pellet sosnowo-
-świerkowy, a pozostałe surowce były konwertowane częściowo. Ponadto w artykule zaproponowano przykładowe kierunki wykorzystania wyprodukowanego biowęgla.
The article presents the results of pyrolysis, which were carried out by using a modular reactor for the thermal conversion of biomass. The main objective of the research was an attempt to take the production of biochar from biomass raw materials such as straw, grass, corn silage and pine-spruce pellet. The paper presents the analysis results of basic physicochemical parameters (dry matter content, organic dry matter content, ash content) of specified substrates. It has been demonstrated, that in the proposed experimental conditions, complete conversion into biochar underwent only a pine – spruce pellet, other raw materials has been converted partially. In addition, the article proposes example directions for use of produced biochar.
PODKRAKOWSKIE PALEOBAZALTY I MOŻLIWOŚCI ICH WYKORZYSTANIA
PALEOBASALTS FROM KRAKOW AND THEIR APPLICATIONS
Wiesław Heflik, Krzysztof Jarczyk, Magdalena Dumańska-Słowik – Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska, AGH, Kraków
Podkrakowskie paleobazalty są skałami o porowatej teksturze i strukturze skrytokrystalicznej. Składają się z fenokryształów oliwinów przeobrażonych w iddyngsyt oraz masy skalnej zbudowanej w dużej przewadze z plagioklazów, a także z piroksenów i związków żelaza. Pory wypełnione są najczęściej minerałami wtórnymi, głównie kwarcem kalcytem i zeolitami. Są to
skały o szerokim zastosowaniu, ze względu na intersujące właściwości fizyczne. Dawniej wykorzystywano je przede wszystkich w budownictwie dróg. Obecnie są stosowane w przemyśle ceramicznym, do produkcji wełny mineralnej oraz jako kamienie ozdobne. Poza tym, paleobazalty mogą być stosowane jako naturalne nawozy mineralne, ze względu na znaczną zawartość sodu.
Paleobasalts from the vicinity of Krakow are typical volcanic rocks with porous and cryptocrystalline texture. They are built of phenocrysts of olivine, which have been altered into iddingsite and groundmass formed mainly by plagioclases, pyroxenes and iron compounds (goethite, hematite, magnetite). Their vesicles are filled with secondary minerals such as quartz, calcite and zeolites. Paleobasalts can be broadly applied due to their technical parameters. In past they were used in highway engineering. Nowadays these rocks are also utilized in ceramics for production of mineral wool or decorative stones. Moreover paleobasalts may be also used as a natural mineral sodium enriched fertilizers for farming.
FLUOR (F-) W WODACH TERMALNYCH CIEPLIC ŚLĄSKICH
FLUORINE (F-) IN THERMAL WATERS OF CIEPLICE ŚLĄSKIE
Barbara Kiełczawa – Wydział Geoinżynierii, Górnictwa i Geologii, Politechnika Wrocławska
W artykule omówiono zawartości jonów fluorkowych w poszczególnych ujęciach wód termalnych w Cieplicach Śląskich. Określono stopień nasycenia omawianych wód względem głównych minerałów skałotwórczych i prawdopodobnych produktów ich wietrzenia. Omawiane wody termalne są przesycone fluorytem. Przedstawiono analizę zależności pomiędzy głównymi składnikami wód i jonami F-. Podjęto próbę określenia pochodzenia fluorków obecnych w wodach termalnych Cieplic Śląskich.
The article describe the contents of fluoride ions in particular intakes of thermal waters in Cieplice Śląskie. The saturation state for main minerals and their possible weathering products is shown and the thermal water is found out to be saturated for flflfluorite. The analysis of the relationship between the main components of water and ions F- was presented. An attempt to determine the origin of fluoride in thermal waters of Cieplice Śląskie was made.
ZESTAW OPERACYJNY W PROCESIE TECHNOLOGICZNEJ NAPRAWY TAŚM PRZENOŚNIKOWYCH
OPERATING KIT IN THE PROCESS OF TECHNOLOGICAL REPAIR OF CONVEYOR’S BELTS
Edward Pagacz – „Poltegor-Instytut” Instytut Górnictwa Odkrywkowego, Wrocław
Zachowanie prawidłowych warunków technologicznych w procesie miejscowych napraw taśmy jest znaczącym czynnikiem w trwałości wykonywanych robót. Na ten proces składa się właściwa temperatura wulkanizacji, a zatem dobra jakość płyty wulkanizacyjnej oraz zasilacz elektryczny zapewniające konieczną temperaturę i wywierany na nią nacisk o określonej wartości.
Opisane warunki obejmują tę problematykę proponując odpowiedni sprzęt i rozwiązania technologiczne sprawdzone w praktyce kopalnianej i zapewniające spełnienie operacyjnych wymagań w tym procesie.
Maintenance of correct technological conditions, in the process of local repairs of belts, is a decisive factor in the durability of performed works. This process encompasses correct temperature of vulcanization and therefor a good quality of vulcanizing plate and electric power supply ensure the required temperature and the pressure exerted of a given value. The described conditions encompass this issue suggesting appropriate equipment and technological solutions tested in real life mining practice and ensure the fulfilment of operational requirements in this process.
PROBLEMATYKA EKSPLOATACYJNA URABIANIA OSPRZĘTEM ZRYWAKOWYM W GÓRNICTWIE ODKRYWKOWYM
APPLICATION OF RIPPER-DOZER COMBINATION IN SURFACE MINING: OPERATING AND PERFORMANCE REQUIREMENTS
Zbigniew Kasztelewicz, Przemysław Bodziony, Michał Patyk – Wydział Górnictwa i Geoinżynierii, Katedra Górnictwa Odkrywkowego, AGH Akademia Górniczo-Hutnicza
W światowym górnictwie odkrywkowym urabianie skał sprężysto kruchych spycharkami z osprzętem zrywakowym jest powszechnie stosowane. Znacznie mniej doświadczeń w tym zakresie wykazują krajowe kopalnie. W artykule przedstawiono najważniejsze zagadnienia eksploatacyjne związane z urabianiem ośrodka skalnego osprzętem zrywakowym. Do najbardziej istotnych problemów związanych z uszkadzalnością osprzętu zrywającego należy zaliczyć przyśpieszone zużycie i uszkadzanie zmęczeniowe zębów zrywających, niewłaściwe sterowanie ciągnikiem gąsienicowym powodujące degradację osprzętu, niewłaściwe wykonanie cyklu roboczego osprzętem zrywakowym, prowadzenie zrywania w ośrodkach wyjątkowo trudno urabialnych.
The surface mining of rocks and coal requires drilling and blasting operation for loosening the strata. The article reviews alternative method of rocks mining with compressive strength material about 20 MPa by ripping. Different studies have come up with developments like ripper – dozer combination with operating and performance requirements of this equipment. But before deploying rippers in mines, proper rippability assessment of the strata should be done. There are different parameters on which rippability of rocks depend on. Relationships are made between the operating parameters and productivity of rippers.
PROBLEMATYKA PRZEMYSŁOWEGO ZAGOSPODAROWANIA WÓD ZŁOŻOWYCH NA PRZYKŁADZIE ZAKŁADU GÓRNICZEGO KOPALNIA PIASKU „SZCZAKOWA” W JAWORZNIE
PROBLEMS OF INDUSTRIAL MANAGEMENT OF NATURAL FORMATION WATER ON THE EXAMPLE OF SZCZAKOWA SAND MINE IN JAWORZNO
Sławomir Bednarczyk, Kazimierz Różkowski, Grzegorz Galiniak – Wydział Górnictwa i Geoinżynierii, Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie
Wody pochodzące z drenażu górniczego trafiają za pośrednictwem systemu odwodnienia w przytłaczającej większości przypadków do sieci rzecznej, generując kolejny czynnik ingerujący w środowisko. Odprowadzona woda modyfikuje naturalne przepływy rzeczne, zmieniając ryzyko wystąpienia podtopień i powodzi, nierzadko wpływając również na jakość wód odbiornika. Wymagania stawiane dokumentacji hydrogeologicznej określającej warunki hydrogeologiczne w związku z zamierzonym wykonywaniem odwodnień w celu wydobywania kopaliny zmierzają m.in. do przeprowadzenia analizy możliwości wykorzystania wód pochodzących z odwodnienia zakładu górniczego na potrzeby zaopatrzenia w wodę lub energię samego zakładu lub innych podmiotów. W przeważającej większości przypadków, pomimo wskazania potencjalnych możliwości nie dochodzi do zagospodarowania pozyskanej wody, kończąc na zrzucie do sąsiedniego cieku. Artykuł przedstawia skutki i korzyści nawiązania współpracy pomiędzy Kopalnią Piasku „Szczakowa” a Elektrownią „Siersza” prowadzącej do zagospodarowania znacznej części wód kopalnianych na potrzeby technologiczne elektrowni.
Natural formation water deriving from mining activities is directed by the drainage system in the overwhelming majority of cases to the river network, generating another factor interfering with the environment. Mine water modifies natural river flows, changing the risk of flooding, often affecting the water quality of the receiver. Requirements for the hydrogeological documentation determining the hydrogeological conditions in connection with the intended drainage for the mineral extraction are aimed, among others, to analyze the possibility of mine water management for the purpose of water supply or energy production of the mine itself or other entities. In most cases, despite potential indications, acquired water is not industrially utilized, ending discharged into the adjacent watercourse. The article presents the effects and benefits of cooperation between the Sand mine „Szczakowa” and Power plant „Siersza” leading to the management of a large part of the mine water for the needs of technological purposes.
PROCES LIKWIDACJI, REKULTYWACJI W ODKRYWKOWYCH ZAKŁADACH GÓRNICZYCH A WYKORZYSTANIE ODPADÓW WYDOBYWCZYCH, INNYCH NIŻ WYDOBYWCZE ORAZ SUROWCÓW ANTROPOGENICZNYCH
LIQUIDATION, RECLAMATION PROCESS IN SURFACE MINES IN THE CONTEXT OF USE OF MINING WASTE, OTHER THAN MINING WASTE AND ANTHROPOGENIC RAW MATERIALS
Miranda Ptak – Okręgowy Urząd Górniczy we Wrocławiu
Zbigniew Kasztelewicz – Wydział Górnictwa i Geoinżynierii, Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie
Tematyka dotycząca odpadów wydobywczych wielokrotnie była podejmowana i opisywana na łamach pism branżowych. Jednakże z uwagi na wciąż dokonujące się zmiany w przepisach, jak również pojawianie się nowych technologii oraz szeroką materię, jaką obejmują regulacje dotyczące odpadów wydobywczych, zastosowania surowców antropogenicznych, temat ten będzie zawsze przedmiotem uwagi. Górnictwo odkrywkowe w kategoriach odpadowych jest zarówno podmiotem tworzącym odpady, jak i miejscem ich unieszkodliwiania. Z tego tytułu rola przedsiębiorców górniczych jest bardzo duża. Model docelowy większości zakładów górniczych powinien zmierzać do takiego gospodarowania odpadami, który bardzo zminimalizuje ich ilość albo wręcz doprowadzi do bezodpadowego systemu. Scenariuszy postępowań może być wiele. Natomiast autorzy artykułu zwracają szczególną uwagę, że wykorzystanie surowców antropogenicznych, odpadów wydobywczych i innych niż wydobywcze w procesie likwidacji i rekultywacji wyrobisk górniczych jest właściwym kierunkiem działania.
The issue of mining waste has been described repeatedly in mining journals. However, still changes are made in regulations and as well as implementation of new technologies and the large range of mining waste regulations, raw anthropogenic materials applications, this issue is always the focus of attention. The surface mining both produces and disposes wastes. Because
of this, the role of mining entrepreneurs is very high. The correct mining model should aim to minimize the amount of produced waste or operate in waste-free system. It is possible many scenarios. Authors pay special attention that the use of anthropogenic raw materials, mining waste and other then mining waste in the liquidation and reclamation of open pits is exactly the right way of action.
AKTUALNE KIERUNKI WYKORZYSTANIA GNEJSÓW ZE ZŁÓŻ DOLNOŚLĄSKICH I OPOLSKICH ORAZ PERSPEKTYWY ZASTOSOWANIA ICH W NOWYCH GAŁĘZIACH PRZEMYSŁU
CURRENT TRENDS OF UTILIZATION OF LOWER SILESIAN AND OPOLE GNEISS DEPOSITS AND PROSPECTS FOR THEIR USE IN NEW INDUSTRIES
Andrzej Witt, Zbigniew Schmidt, Andrzej Pomorski – „Poltegor Instytut” Instytut Górnictwa Odkrywkowego, Wrocław
Arkadiusz Majcher – TESM Sp. z o.o. w Doboszowicach
Gnejsy są jedną z najmniej eksploatowanych skał metamorficznych w Polsce. Eksploatacja ich prowadzona jest obecnie na większą skalę tylko w trzech kopalniach. Tradycyjnie są wykorzystywane głównie do produkcji kruszyw łamanych na cele budowy dróg, linii kolejowych oraz w budownictwie. W ostatnich latach coraz częściej stosuje się je również do robót hydrotechnicznych oraz jako kamień ozdobny. Szczególnie ta druga branża rozwija się dynamicznie ze względu na duże walory zdobnicze. Skały, ze względu na skład mineralny, posiadają również możliwości ich wykorzystania w innych gałęziach przemysłu. Prowadzone badania wykazały potencjalne nowe kierunki ich zastosowania w przemyśle ceramicznym i szklarskim. Istnieje również, po przeprowadzeniu odpowiednich badań, szansa na zastosowanie pyłów gnejsowych oraz drobnych jego frakcji do produkcji nawozów dla rolnictwa.
Gneisses are one of the least excavated metamorphic rocks in Poland. The excavation is carried out on a large scale in only three open pits. Traditionally, they are mainly used for the production of crushed aggregate for the construction of roads, railways and building construction. In recent years they have been more often applied also in hydrotechnical construction works and as decorative stones. Especially the latter branch is growing rapidly due to gneisses’ ornamental qualities. Due to their mineral composition these rocks can be also used in other industries. Studies have demonstrated potential new directions for their use in ceramic and glass industries. After suitable research there is also an opportunity to use gneiss dust and small particles for the production of fertilizers for agriculture.