MOŻLIWOŚCI WYKORZYSTANIA TRUDNO ZBYWALNYCH FRAKCJI AMFIBOLITU ZE ZŁOŻA PAGÓRKI WSCHODNIE
POSSIBILITIES OF UTILIZATION OF DIFFICULT-TO-MARKET AMPHIBOLITE FRACTIONS FROM THE PAGÓRKI WSCHODNIE DEPOSIT
Mirosław Maliszewski, Andrzej Pomorski, Tomasz Cichoń – „Poltegor – Instytut” Instytut Górnictwa Odkrywkowego, Wrocław
Artykuł dotyczy alternatywnych możliwości zagospodarowania trudno zbywalnych frakcji amfibolitu ze złoża Pagórki Wschodnie. Aktualnie amfibolit wydobywany jest wyłącznie ze złóż położonych na terenie województwa dolnośląskiego. W roku 2015 eksploatowano trzy złoża (Ogorzelec, Pagórki Wschodnie i Piława Górna), z których wydobyto 1214 tys. ton surowca. Skład chemiczny amfibolitu ze złoża Pagórki Wschodnie został oznaczony za pomocą optycznego spektrometru emisyjnego oraz techniki SEM-EDS. W artykule przedstawiono dwa kierunki zastosowania drobnych frakcji amfibolitu, w rolnictwie i przemyśle ceramicznym.
This article concerns the alternative ways of managing of difficult-to-market amphibolite fractions from the Pagórki Wschodnie deposit. Currently, amphibolite is only exploited from deposits located in the Lower Silesia. In 2015, three deposits (Ogorzelec, Pagórki Wschodnie and Piława Górna) were exploited and 1 million 214 thousand tons of raw minerals were mined. The chemical composition of the amphibolite from the Pagórki Wschodnie was determined by an optical emission spectrometer and the SEM-EDS technique. This article presents two directions for the use of fine amphibolite fractions, in agriculture and in the ceramic industry.
CHARAKTERYSTYKA ZŁOTA H g – NOŚNEGO Z WYBRANYCH OBSZARÓW DOLNEGO ŚLĄSKA
CHARACTERISTICS OF H – BEARING GOLD FROM SELECTED AREAS OF LOWER SILESIA
Marcin Kania, Antoni Muszer – Instytut Nauk Geologicznych, Uniwersytet Wrocławski
Z aluwiów korytowych Przedgórza Kaczawskiego i obszarów sąsiednich pozyskano ziarna złota rtęciowego z domieszką Hg do 6,95 % wag. Obecność rtęci najczęściej związana jest z partiami złota o wyższych zawartościach Ag. Ziarna podzielić można na podstawie różnic teksturalnych i składu chemicznego na dwie grupy. Pierwszą stanowią złociny o teksturze gąbczastej rozwiniętej w całej objętości ziaren, o zawartości Hg nie przekraczającej < 2 % wag. Złoto tego typu stanowi produkt procesu amalgamacji i jako efekt działalności antropogenicznej może występować we wszystkich znanych wystąpieniach złota rozsypiskowego. Drugą stanowią złociny o bimodalnej budowie, złożone ze stopu Au-Ag o składzie fazy metastabilnej lub elektrum i czystego złota rodzimego. Faza złota rodzimego nie zawiera rtęci. Faza srebrowa ma zwartą teksturę, a koncentracja Hg sięga kilku % wag. Prawdopodobnym obszarem alimentacyjnym tego typu złota są wychodnie stref kontaktu czerwonego spągowca - cechsztynu.
Particles of mercurial gold with Hg content of max. 6,95 wt % have been found in the riverbeds of the Kaczawskie Foothils and adjacent areas. The presence of mercury is predominantly connected with the parts of gold with higher concentration of silver. Due to structural and chemical differences two types of mercurial gold can be distinguished. The first one comprises gold particles with spongy structure developed in the whole volume of grains, in which the Hg concentration doesn’t exceed 2 wt %. The gold of this type represents the product of the amalgamation process and, as an effect of anthropogenic activity, can occur in the whole known placer gold deposits. The second one comprises gold particles of bimodal structure, made of Au-Ag alloy of unstable or electrum phase and phase of pure gold. The phase of pure gold doesn’t contain Hg. The phase of Ag-bearing gold has a dense structure with a Hg concentration of a few wt %. The outcrops of the contact zones between Rotliegend and Zechstein are the most probable sources of this type of gold.
WPŁYW WARUNKÓW GEOLOGICZNYCH NA STRUKTURĘ DRGAŃ WZBUDZANYCH DETONACJĄ ŁADUNKÓW MW
INFLUENCE OF GEOLOGICAL CONDITIONS ON THE STRUCTURE OF VIBRATIONS INDUCED BY DETONATION OF EXPLOSIVE CHARGES
Anna Sołtys – AGH Akademia Górniczo-Hutnicza, Katedra Górnictwa Odkrywkowego
Stosowanie, do odpalania ładunków MW, nowoczesnych systemów inicjowania, wiąże się niewątpliwie z poszerzeniem zakresu doboru właściwych opóźnień milisekundowych oraz uzyskania jak największej precyzji zadawania czasu odpalania. Stwarza to szerokie możliwości dla masowego urabiania skał metodą długich otworów. Należy jednak zdawać sobie sprawę z tego, że odpalanie milisekundowe jest źródłem sygnałów sejsmicznych wzbudzanych kolejno w określonych odstępach czasu, co powoduje zmiany przebiegów falowych, wpływając tym samym na strukturę częstotliwościową drgań. Z uwagi na to, że w kopalniach ładunki MW odpalane są bardzo często w kilku surowcach o różnych właściwościach sprężystych, wzbudzany detonacją sygnał sejsmiczny dochodzący do stanowiska pomiarowego (obiektu chronionego) może być modyfikowany w wyniku przechodzenia przez różne warstwy. Tym samym, zmienia się jego intensywność i struktura częstotliwościowa. Dlatego tak ważne jest rozpoznanie charakterystyki drgań podłoża poprzez odpalanie pojedynczych ładunków MW. Wzbudzone w wyniku tego sygnały nie są zakłócone detonacjami innych ładunków, co pozwala na rozpoznanie dominujących w sygnale częstotliwości charakterystycznych dla miejsc odbioru drgań. Dzięki temu, projektując odpalanie milisekundowe siatek wielootworowych, można w znacznym stopniu uniknąć wyboru opóźnienia, które może być przyczyną wzmocnienia intensywności drgań właśnie w zakresie częstotliwości dominujących.
The use of state-of-the-art initiation systems to initiate explosive charges is unmistakably expanding the range of choice of milliseconds delayed and firing times as accurately as possible. This creates wide possibilities for mass-mining of rocks by long holes method. However, it is important to realize that millisecond blasting technique is a source of seismic signals that are triggered sequentially at specific intervals, resulting in changes in waveforms, thereby affecting the frequency structure of vibrations. Due to the fact that in mines explosive loads are detonated very often in several raw materials with different elastic properties, the induced seismic signal coming to the measuring station (protected object) can be modified as a result of passing through different layers. Thus, its intensity and frequency structure changes. It is therefore important to recognize the vibration characteristics of the substrate by firing individual explosive charges. The resulting signals are not disturbed by the detonations of other charges, which allows to recognize the dominant frequences in signals specific to the vibration reception sites. Thus, by designing the millisecond firing of multi-hole patterns, the choice of delay can be largely avoided, which can cause vibration intensities to be just within the dominant frequency range.
WPŁYW JAKOŚCI PODŁOŻA POD BUDYNKIEM NA WYBÓR OPÓŹNIENIA MILISEKUNDOWEGO – BADANIA Z ZASTOSOWANIEM ZAPALARKI EXPLO 201
INFLUENCE OF SUBSTRATE QUALITY UNDER THE BUILDING ON THE CHOICE OF MILLISECOND DELAY – STUDY USING THE ELECTRONIC BLASTING MACHINE EXPLO 201
Anna Sołtys – AGH Akademia Górniczo-Hutnicza, Katedra Górnictwa Odkrywkowego
Podstawowym problemem dobrego wykorzystania nowoczesnych systemów odpalania ładunków MW jest świadomy wybór opóźnienia milisekundowego – taką tezę należy postawić, podejmując próbę zaprojektowania robót strzałowych z zapewnieniem oczekiwanej granulacji urobku jak i minimalizacji oddziaływania na zabudowania w otoczeniu. Jako studium przypadku, w artykule przedstawiono wyniki analiz drgań zarejestrowanych w czasie wykonywania robót strzałowych w kopalni wapienia, w roku 1996, z zastosowaniem zapalarki elektronicznej EXPLO 201, skonstruowanej w Instytucie Górnictwa Odkrywkowego AGH. Przeprowadzone badania wykazały zasadność odpalania pojedynczych ładunków MW, jako podstawowego źródła informacji o możliwych zmianach w podłożu, w otoczeniu kopalni, jak również o strukturze częstotliwościowej indukowanych drgań. Ponadto badania te potwierdziły konieczność jednoczesnego wykonywania pomiarów drgań w podłożu i na fundamentach budynków oraz, co należy podkreślić, brak możliwości przeprowadzania oceny oddziaływania drgań wzbudzanych w czasie robót strzałowych, tylko na podstawie wyników pomiarów podłoża.
The basic problem of good use of modern explosive charge firing systems is the deliberate choice of millisecond delay – this is the thesis that should be put forward by attempting to design blasting with the expected granularity of the excavated material and minimizing impact on buildings in the vicinity of mines. As a case study, the paper presents the results of vibration analysis recorded during the execution of blast works in the limestone mine in 1996, using the EXPLO 201 electronic blasting machine, constructed at the Institute of Opencast Mining AGH. The research has shown the relevance of firing individual explosive charges as the primary source of information about possible changes in the ground, in surrounded by mine, as well as the frequency structure of induced vibrations. In addition, these studies have confirmed the need for simultaneous measurements of vibrations in the ground and foundations of buildings and, as should be emphasized, the no ability to assess the impact of vibrations induced during blasting, based only on the results of the ground measurements.
TECHNOLOGIA URABIANIA POKŁADU O MIĄŻSZOŚCIODPOWIADAJĄCEJ GRUBOŚCI JEDNEJ STRUGI ZMODYFIKOWANEGO WIÓRA POZIOMEGO
MINING TECHNOLOGY THE LAYER OF THICKNESS OF ONE STREAM THE MODIFIED HORIZONTAL CHIP
Stefan Wojciech Szepietowski – „Poltegor-Instytut” Instytut Górnictwa Odkrywkowego
Omówiono możliwości technologiczne urabiania wielonaczyniową koparką kołową pokładu o miąższości rzędu grubości wióra poziomego przy pracy zabierką czołową. Omówiono warunki umożliwiające stosowanie różnych odmian technologii oraz określono konsekwencje jakie mogą wynikać z ich zastosowania. Podano zależności opisujące poszczególne analizowane warianty technologii pracy koparki.
The technological possibilities of the bucket wheel excavator mining of the layer with thickness of the horizontal chip in frontal block were discussed. The conditions for using various technology variants are described and the consequences that may result from their application are described. The dependencies describing particular analyzed variants of excavator working technology are given.
PORÓWNANIE ZASTOSOWANIA KATALIZATORA ŻELAZOWOCHROMOWEGO W C-ALKILACJI FENOLU I REAKCJACH KONDENSACJI N-BUTANOLU. MOŻLIWOŚĆ ZASTOSOWANIA NOŚNIKÓW WĘGLOWYCH
COMPARATIVE USE OF IRON-CHROMIUM CATALYST IN C- ALKYLATION OF PHENOL AND CONDENSATION REACTIONS OF N-BUTANOL. THE APPLICABILITY OF CARBON SUPPORTS
Roman Klimkiewicz – Instytut Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych PAN, Wrocław, Institute of Low Temperature and Structure Research, PAS, Wroclaw
Stefan Szarlik – Instytut Chemii Przemysłowej, Warszawa, Industrial Chemistry Research Institute, Warsaw
Skonfrontowano wydajności katalizatorów żelazowo-chromowych w alkilacji fenolu i w dwucząsteczkowej kondensacji n-butanolu w zależności od zawartości żelaza. W obu przypadkach wyższą wydajność pożądanych produktów uzyskano w procesach z katalizatorem o niższej zawartości tlenku żelaza (III). Materiały o zbliżonym składzie są także katalizatorami wysokotemperaturowej konwersji tlenku węgla parą wodną, w tym katalizatorami z zastosowaniem nośników węglowych.
The efficiency of iron-chromium catalysts in alkylation of phenol and in bimolecular condensation of n-butanol was compared depending on the iron content. In both cases, higher yields of the desired products were obtained in the process on the catalyst with a lower iron oxide (III) content. Materials with similar composition are also used as catalysts for high-temperature water-gas (CO) shift reaction, including catalysts on carbon supports.
METODA RISC – SCORE W OCENIE RYZYKA ZAWODOWEGO OPERATORA PRZENOŚNIKA TAŚMOWEGO W KOPALNIACH ODKRYWKOWYCH WĘGLA BRUNATNEGO
OF RISK-SCORE IN THE PROFESSIONAL RISK ASSESSMENT OF THE TAPE CONVEYOR IN LIGNITE OPENCAST MINES
Tadeusz Chrzan – Dolnośląska Szkoła Wyższa, Wrocław
Barbara Renata Chrzan – Instytut Naukowo – Badawczy, Wrocław
W artykule omówiono problem ryzyka zawodowego, przyczyny jego powstawania i konsekwencji. Wykazano zależność między zagrożeniem a bezpieczeństwem pracy. Podano opis metody Risc-Score do oceny ryzyka zawodowego. Omówiono zagrożenia występujące na stanowisku pracy operatora przenośnika taśmowego. Na przykładzie statystycznej kopalni odkrywkowej dokonano identyfikcji zagrożeń i oceniono prawdopodobieństwo ich wystąpienia. Podano dane statystyczne wypadków. Dokonano oceny ryzyka zawodowego. W punkcie propozycje eliminacji, ograniczenia lub zmniejszenia zagrożeń przedstawiono rodzaje działań naprawczych celem doprowadzenia występującego małego ryzyka do poziomu akceptowalnego.
Occupational risks are discussed and what is causing it. The relationship between hazard and technical safety has been reported. A description of the Risc-Score method for occupational risk assessment. The risks presented in the workplace of the conveyor operator are discussed and reported. On the example of opencast mine, hazards were identified and the likelihood of their occurrence was assessed. Casualty statistics are provided. Occupational risk assessment was performed. The proposed elimination, mitigation, or mitigation measures provide a range of remedial actions to address the low risk to acceptable levels.