WPŁYW POSTĘPU OPRÓBOWANIA GEOLOGICZNEGO NA ESTYMACJĘ PARAMETRÓW ZŁOŻA MIEDZI W POLU EKSPLOATACYJNYM XIX/1, KOPALNI RUDNA KGHM POLSKA MIEDŹ S.A.
INFLUENCE OF GEOLOGICAL SAMPLING PROGRESSION ON COPPER DEPOSIT PARAMETERS ESTIMATION IN MINING FIELD XIX/1 OF RUDNA MINE, KGHM POLSKA MIEDŹ S.A.
Mateusz Twardowski, Wojciech Kaczmarek, Robert Rożek – KGHM Polska Miedź S.A., Lubin
Dokonano próby estymacji parametrów stratoidalnego złoża miedzi w obszarze pola eksploatacyjnego XIX/1 kopalni Rudna. W procesie obliczeniowym wykorzystano opróbowanie pochodzące z pola eksploatacyjnego oraz wyrobisk przygotowawczych znajdujących się w sąsiedztwie pola. Estymację parametrów miąższości złoża bilansowego oraz zawartości Cu przeprowadzono metodą krigingu zwyczajnego w pięciu wariantach różniących się ilością i lokalizacją opróbowania. Pierwszy wariant uwzględnia opróbowanie pochodzące tylko z wyrobisk konturujących badane pole eksploatacyjne. Kolejne zwiększają ilość dostępnych danych, sukcesywnie z postępem eksploatacji. Estymację oraz obliczenia wykonano oddzielnie dla trzech głównych typów litologicznych rudy (dolomitu, łupka, piaskowca).
Article present attempts to estimate parameters of stratabound copper deposit in area of mining field XIX/1 of Rudna mine. Sampling from mining field and neighbour development drifts was used in the estimation process,. The estimation of Cu content and balance deposit thickness was done using ordinary kriging method in five distinct scenarios with different sampling amount and location. The first scenario took account sampling from development drifts around the mining field. Following scenarios add more sampling to estimation process according to mining works progression. The estimation was done in three main lithology layers (dolomite, shale, sandstone).
SZCZEGÓŁOWA CHARAKTERYSTYKA LITOLOGICZNO-SUROWCOWA ZŁOŻA WAPIENI DEWOŃSKICH SZEWCE
DETAILED LITHOLOGICAL AND TECHNOLOGICAL CHARACTERISTICS OF DEVONIAN LIMESTONE SZEWCE DEPOSIT
Zbigniew Złonkiewicz – Państwowy Instytut Geologiczny-Państwowy Instytut Badawczy O/Świętokrzyski
Katarzyna Guzik – Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN, Kraków
Szymon Ostrowski – Państwowy Instytut Geologiczny-Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa
W artykule przedstawiono charakterystykę litologiczno-surowcową złoża wapieni dewońskich Szewce. Na podstawie przeprowadzonych badań terenowych scharakteryzowano zmienność wykształcenia wapieni w profilu złożowym. Dodatkowych informacji na temat zasięgu serii wapieni dewońskich w rejonie złoża, występujących stref uskokowych oraz zjawisk krasowych dostarczyły badania geofizyczne, w tym pomiary sejsmicznej tomografii refrakcyjnej (STR), tomografii elektrooporowej (ERT) oraz pomiary georadarem (GPR). Prezentowana charakterystyka surowcowa wapieni, obejmująca ocenę walorów dekoracyjnych skały i jej właściwości fizyczno-mechanicznych uzupełniona została o wyniki pomiarów bloczności w odsłoniętej ścianie kamieniołomu. W końcowej części artykułu zarysowano perspektywy eksploatacji złoża metodą podziemną.
The paper presents lithological and technological characteristics of Devonian limestone Szewce deposit. Based on field researches the variability of limestone in the deposit profile has been characterized. Additional information on the vertical extent of a series of Devonian limestone in the area of deposit, as well as occurring fault zones and karstified zones, has delivered the geophysical surveys, including seismic refraction tomography (STR), electrical resistivity tomography (ERT), as well as ground penetrating radar methods (GPR). In term of technical characteristics, the decorative properties and physico-mechanical parameters of limestone as well as block diversibility measurement results in the quarry have been presented. In the final part of the article prospect for the underground extraction of deposit has been outlined.
OCENA MOŻLIWOŚCI REKULTYWACJI ODKRYWKOWYCH WYROBISK POEKSPLOATACYJNYCH Z WYKORZYSTANIEM KRUSZYW ZE SKAŁ TOWARZYSZĄCYCH POKŁADOM WĘGLA KAMIENNEGO NA PRZYKŁADZIE ZG JANINA
EVALUATION OF THE POSSIBILITY OF RECLAMATION OF OPEN-PIT MINING EXCAVATIONS WITH THE USE OF AGGREGATES FROM THE ROCK ACCOMPANYING THE COAL SEAMS ON THE EXAMPLE OF JANINA MINE
Beata Klojzy-Karczmarczyk, Janusz Mazurek, Jarosław Staszczak – Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk, Kraków
Jacek Mucha – WGGiOŚ AGH Akademia Górniczo-Hutnicza, Kraków
Krzysztof Paw – TAURON Wydobycie S.A., Jaworzno
Wydobywanie węgla kamiennego jest źródłem powstawania znacznych ilości odpadów (skał płonnych), które deponowane na składowiskach nadpoziomowych przyczyniają się do degradacji krajobrazu i mogą zanieczyszczać środowisko gruntowo- -wodne. Znaczna część odpadów wydobywczych nadaje się jednak do powtórnego wykorzystania lub też mogą one zostać uznane za surowiec. Jednym z perspektywicznych obszarów zagospodarowania materiału, jest wykorzystanie produkowanych z nich kruszyw do rekultywacji odkrywkowych wyrobisk pogórniczych. Przeprowadzona w pracy wstępna analiza lokalizacji złóż surowców skalnych w regionach: śląskim, małopolskim i świętokrzyskim, (najbliżej kopalń GZW) wykazała, że znajduje się tam wiele wyrobisk odkrywkowych nadających się do rekultywacji z wykorzystaniem kruszyw produkowanych na bazie skał płonnych. Warunkiem jest, aby kruszywa do wypełniania rekultywowanych wyrobisk posiadały odpowiednie parametry jakościowe, zapewniające bezpieczeństwo dla środowiska gruntowo-wodnego w rejonie ich stosowania. Zdaniem autorów, jednym z ważniejszych kryteriów środowiskowych jest budowa hydrogeologiczna podłoża rekultywowanego wyrobiska (istnienie lub brak zbiorników wód podziemnych). Konieczne jest również stałe monitorowanie zanieczyszczeń obecnych w kruszywach (w tym siarki) poprzez wykonywanie systematycznego opróbowania dostarczanych partii kruszywa. Wstępne badania zawartości zanieczyszczeń, wykonane dla skał płonnych stanowiących bazę dla kruszyw produkowanych w ZG Janina, potwierdziły możliwość ich wykorzystania do rekultywacji wyrobisk odkrywkowych. Do weryfikacji wyników badań oraz poprawności stosowanych metod kontroli jakości kruszyw autorzy proponują zastosowanie wybranych metod analizy statystycznej.
Mining of hard coal is the source of generation of significant amounts of waste rock (gangue), which deposited in above- -ground landfills contribute to the degradation of the landscape and may pollute the soil and water environment. Much of the mining waste is suitable, however, for reuse or it can be treated as a raw material. One of the promising areas of its utilization is the use of aggregates produced from the gangue for the reclamation of opencast post-mining pits. The analysis of the locations of rock mineral deposits showed that in the regions of Silesia, Lesser Poland and Świętokrzyskie (closest to the Upper Silesian Coal Basin mines) there is a number of opencast pits suitable for reclamation using aggregates produced on the basis of gangue. The condition is that the materials used for filling the excavations have adequate quality parameters, ensuring safety for the soil and water environment. One of the most important criteria is the hydro-geological structure of the bed of the reclaimed pit (the presence or absence of groundwater reservoirs). It is necessary to constantly monitor the impurities present in the aggregates (including sulfur) by conducting regular sampling of the supplied aggregates. A study conducted for the aggregates produced at Janina Mine confirmed the possibility of their use for reclamation of opencast mines. To verify the results of research and to validate the testing methods for the quality of aggregates, it is proposed to apply selected methods of statistical analysis.
ŻYŁOWE ZŁOŻA KALCYTÓW
VEIN CALCITE DEPOSITS
Bogusław Bąk, Paweł Kuć – Państwowy Instytut Geologiczny – PIB, Oddział Karpacki, Kraków
Marek Nieć – Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN, Kraków
Żyły kalcytów cechujące się znaczną grubością, od kilku do kilkunastu, rzadziej kilkudziesięciu metrów, występują w obszarze kielecko-chęcińskim oraz w rejonie Krzeszowic koło Krakowa. Niektóre z nich są udokumentowane i wykazywane w krajowym bilansie zasobów. Obecnie nie mają znaczenia gospodarczego i nie są eksploatowane. Miały one znaczenie w przeszłości. Wydobywano z nich kalcyt żyłowy, zwany „różanką”, ceniony z uwagi na jego walory dekoracyjne. Wykorzystywane były głównie w budownictwie sakralnym. Żyły kalcytu występujące w strefie zaburzeń tektonicznych, przez co cechuje je złożona budowa o zróżnicowanych teksturach. Poszczególne generacje kalcytu różnią się barwą i strukturą skupień kalcytu. Kalcyt zazwyczaj jest grubokrystaliczny, często jego agregaty mają budowę pręcikową. Żyły mają budowę złożoną, krystyfikacyjną i brekcjową. W drugiej połowie XX w. żyły kalcytowe, z przyczyn ekonomicznych i względów ochrony środowiska, straciły znaczenie gospodarcze. Ich eksploatacja na niewielką, rzemieślniczą skalę, powinna być nadal możliwa jako źródło kamienia do rekonstrukcji starych zabytków architektonicznych.
Pure calcite veins of considerable thickness up to teens of meters, that occurs in the western part of Holy Cross Mts., and to the West of Kraków, were economically important in the past. Their coarse crystalline varied: banded, cockade or breccia structure and varied rose coloration, make theme unique decorative, ornamental stone. Recently, they lost importance due to small size and environment protection exigencies, however they are listed in governmental mineral resources inventory. Their small scale, artisanal quarrying is still possible, as a source of ornamental stone for reconstruction of old architectural monuments.
WPŁYW ORIENTACJI SZLIFU MIKROSKOPOWEGO I WYBORU MIERZONYCH SKŁADNIKÓW MINERALNYCH NA WYNIKI ANALIZY GRANULOMETRYCZNEJ
GRAIN-SIZE ANALYSIS OF SANDSTONES: AN EFFECT OF THIN-SECTION ORIENTATION AND SELECTION OF MINERAL COMPONENTS
Grażyna Stańczak, Beata Figarska-Warchoł – WGGiOŚ, AGH Akademia Górniczo-Hutnicza, Kraków
Mikroskopowa analiza granulometryczna wykonana dla trzech próbek reprezentujących piaskowce masywne, laminowane poziomo oraz skorupowo na szlifach zorientowanych prostopadle i równolegle do powierzchni uławicenia, przy użyciu kamery cyfrowej sprzężonej z mikroskopem polaryzacyjnym i odpowiednich narzędzi oprogramowania do analizy obrazu pozwoliła na pomiar maksymalnych średnic ziaren, bądź wewnętrznych osi wydłużonych klastów przy jednoczesnej identyfikacji rodzaju składnika detrytycznego. Uzyskane w ten sposób dane dla dwóch różnych orientacji płaszczyzny preparatu pozwoliły na ocenę zróżnicowania wielkości poszczególnych składników detrytycznych oraz ich udziałów częstościowych w ogólnej liczbie pomierzonych okruchów. Rozkłady uziarnienia analizowano dla dwóch wariantów składu materiału okruchowego: „bezłyszczykowego” (wszystkie składniki z wyłączeniem mik) oraz „kwarcowo-skaleniowego” (tylko ziarna kwarcu i skaleni). Ten ostatni wariant zastosowano w celu eliminacji wpływu kształtu okruchów na mierzoną ich wielkość. Analizie porównawczej podlegały graficzne parametry uziarnienia wyliczone na podstawie krzywych kumulacyjnych w oparciu o formuły Folka i Warda [12] oraz ich wzajemne relacje. Analiza granulometryczna i uzyskane w jej toku parametry uziarnienia wrażliwe są na wiele czynników, których wpływu nie można wyeliminować, ale trzeba być świadomym ich oddziaływania. Rozkłady uziarnienia można badać w różnych ujęciach w zależności od celu analizy, biorąc pod uwagę zmienność udziałów częstościowych mierzonych składników detrytycznych oraz zróżnicowanie kształtu ziaren i klastów, na które wpływ ma skład mineralny ziaren i okruchów oraz orientacja szlifu mikroskopowego. Wydłużone i płaskie składniki okruchowe, takie jak łyszczyki i okruchy łupków, zazwyczaj pomijane w pomiarach granulometrycznych, mają istotny wpływ na anizotropię właściwości skały.
Pure calcite veins of considerable thickness up to teens of meters, that occurs in the western part of Holy Cross Mts., and to the West of Kraków, were economically important in the past. Their coarse crystalline varied: banded, cockade or breccia structure and varied rose coloration, make theme unique decorative, ornamental stone. Recently, they lost importance due to small size and environment protection exigencies, however they are listed in governmental mineral resources inventory. Their small scale, artisanal quarrying is still possible, as a source of ornamental stone for reconstruction of old architectural monuments.
WĘGIEL CENNIEJSZY NIŻ DIAMENT? – WYSTĘPOWANIE DIAMENTÓW MARMAROSKICH W POŁUDNIOWO-WSCHODNIEJ CZĘŚCI GÓRNOŚLĄSKIEGO ZAGŁĘBIA WĘGLOWEGO
IS THE COAL MORE VALUABLE THAN THE DIAMOND? – THE OCCURRENCE THE MARMAROSH DIAMONDS IN THE SOUTH-EAST PART OF THE UPPER SILESIAN COAL BASIN (USCB)
Angelika Musiał, Beata Naglik, Edyta Sermet, Patrycja Wyrobek – WGGiOŚ, AGH Akademia Górniczo-Hutnicza, Kraków
Praca przedstawia wstępne wyniki badań kryształów kwarcu, które potocznie nazywane są „diamentami marmaroskimi”. W badaniach wykorzystano okazy pochodzące z południowo – wschodniego obrzeżenia Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. Opisywane kryształy kwarcu występują w skałach płonnych, prawdopodobnie w warstwach siodłowych. Wykorzystano metodę spektroskopii ramanowskiej (RS), która pozwoliła na identyfikację minerałów kwarcu oraz poznanie charakteru inkluzji w nim występujących. W pracy po raz pierwszy przedstawiono dowody naukowe na występowanie diamentów marmaroskich w obszarze Górnośląskiego Zagłębia Węglowego.
This paper presents the preliminary research of the quartz crystals commonly known as “marmarosh diamonds”. The area of the research is in the south-east part of the Upper Silesian Coal Basin (USCB). Raman spectroscopy method was used to identification the quartz crystals and recognision of the character of inclusions.
NOWOCZESNE METODY CHEMOKORELACJI I MOŻLIWOŚCI ICH WYKORZYSTANIA W DOKUMENTOWANIU ZŁÓŻ
MODERN METHODS OF CHEMOCORRELATION AND POSSIBILITIES THEIR APPLICATION IN THE DEPOSITS EVIDENCE
Ewa Krzeszowska, Magdalena Kokowska-Pawłowska – Instytut Geologii Stosowanej, Wydział Górnictwa i Geologii, Politechnika Śląska, Gliwice
Chemostratygrafia (stratygrafia chemiczna) zajmuje się charakterystyką geochemiczną osadów, wykorzystując zawartość pierwiastków w skałach do korelacji sekwencji skał osadowych. W ostatnich latach ze względu na dostępność nowych technik analitycznych tego typu badania mają coraz większe zastosowanie w geologii górniczej. Chemostratygrafia korzysta z zapisu geochemicznego osadów i skał osadowych, czyli udziału pierwiastków głównych i śladowych lub izotopów do celów korelacyjnych i stanowi doskonałe narzędzie szczególnie w połączeniu z lito- bio- i magnetostratygrafią. Badania geochemiczne znajdują szerokie zastosowanie w identyfikacji i korelacji horyzontów morskich, szczególnie tworzących się w warunkach anoksycznych. W artykule przedstawiono wstępne wyniki badań chemokorelacyjnych morskiego poziomu korelcyjnego Dunbarella (najwyższa część westfalu A) z otworów wiertniczych Lubelskiego Zagłębia Węglowego.
Chemostratigraphy, or chemical stratigraphy, uses major element and trace element geochemistry to characterize and correlate sedimentary sequences. Due to the availability of new analytical techniques such research are becoming increasingly applied in mining geology in the recent years. Chemostratygrafia uses geochemical record of sediments and sedimentary rocks, that is concentration of major and trace elements or isotopes for correlation and it is an excellent tool especially when combined with litho- , bio- and magnetostratigraphy. Geochemical studies are widely used in the identification and correlation marine horizons, especially formed under anoxic conditions. The paper presents preliminary results of chemocorrelation studies of the marine horizon Dunbarella (the highest part of the Westphalian A) of the boreholes from Lublin Coal Basin.