PROJEKT ZAGOSPODAROWANIA ZŁOŻA PODSTAWĄ DLA KOMPLEKSOWEJ I RACJONALNEJ GOSPODARKI ZASOBAMI KOPALIN
THE FEASIBILITY STUDY OF DEPOSIT EXPLOITATION AS A BASIS FOR COMPLEX AND RATIONAL DEVELOPMENT OF MINERAL COMMODITIES
Ryszard Uberman – IGSMiE PAN w Krakowie
Wojciech Naworyta – AGH Akademia Górniczo-Hutnicza, Kraków
W artykule przedstawiono wybrane zagadnienia związane z opracowaniem projektu zagospodarowania złoża dla eksploatacji złóż kopalin metodą odkrywkową. Poddano pod dyskusję problem okonturowania złoża jako kompromis pomiędzy pełnym wykorzystaniem zasobów bilansowych, a minimalizacją kosztów zdejmowania nadkładu. Podkreślono znaczenie właściwego doboru technologii wydobycia dla racjonalnego wykorzystania zasobów. Omówiono zagadnienie wykorzystania kopalin towarzyszących. Wymieniono wybrane metody modelowania złóż pod kątem projektowania górniczego. Przedstawiono znaczenie zagadnień środowiskowych w projektach zagospodarowania złoża, a także problem oceny oddziaływania eksploatacji na środowisko. W podsumowaniu podkreślono znaczenie oceny ekonomicznej projektowanej eksploatacji.
The selected issues connected to the elaboration of feasibility study for open cast mines have been presented in the paper. The problem of open pit contours, as a compromise between full extraction of reserves and minimization of the costs of overburden removal, has been discussed. The importance of the proper choice of the exploitation technology for rational utilization of reserves has been stressed. The problem of utilization of accompanying minerals has been described. The selected modeling methods useful in the process of feasibility study elaboration have been mentioned. The importance of environmental issues in feasibility study, as well as problem of environmental impact assessment for future exploitation, has been stressed.
DOKUMENTACJA GEOLOGICZNA, JAKO ŹRÓDŁO INFORMACJI GEOLOGICZNEJ STANOWIĄCEJ PRZEDMIOT WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ
GEOLOGICAL DOCUMENTATION AS A SOURCE OF GEOLOGICAL INFORMATION BEING A SUBJECT TO INTELLECTUAL PROPERTIE RIGHTS
Jan A. Stefanowicz, Anna Polak, Mateusz Rojek – Kancelaria JURIS Sp. z o.o., Warszawa
Artykuł jest poświęcony przedstawieniu relacji pomiędzy informacją geologiczną, jako prawem majątkowym podmiotowym przysługującym Skarbowi Państwa, a formami, kategoriami jej utrwaleń w postaci dokumentów i dokumentacji geologicznych. Artykuł zawiera przedstawienie od strony prawnej zakresu danych geologicznych, ich przetworzeń, interpretacji, jako elementów informacji geologicznej utrwalonych w dokumentach i dokumentacjach geologicznych. Jest również podjęciem próby wypracowania metody identyfikacji innych praw majątkowych podmiotów z tytułu własności intelektualnej im przysługującej do utworów, które mogą być utrwalone w tych dokumentach i dokumentacjach.
This paper focuses on presenting relationship occurring between geological information as a property right owned by State Treasury and the forms, categories of its consolidation in a form of documents and geological documentations. This paper also presents from a legal point of view the range of geological data, geological data processing and its interpretation as the elements of geological information consolidated in documents and geological documentation. It is also an attempt to find methodology suitable to identify other property rights owned by entities in terms of intellectual property rights assigned to their works, which can be consolidated in these documents and documentations.
DOSTĘP DO INFORMACJI GEOLOGICZNEJ I JEJ OCHRONA
ACCESS TO GEOLOGICAL INFORMATION AND ITS PROTECTION
Jan A. Stefanowicz – Kancelaria JURIS Sp. z o.o., Warszawa
Artykuł jest kontynuacją artykułu pt.” Dokumentacja geologiczna, jako źródło informacji geologicznej stanowiącej przedmiot własności intelektualnej” i przedstawia prawne aspekty korzystania i wykorzystywania dokumentacji geologicznych, „gospodarowania” nimi oraz ochrony, w tym zarówno tej przedmiotowej, jako przedmiotu własności intelektualnej, prawno-autorskiej, a także tajemnicą przedsiębiorący. Ponadto, drugą część poświęcono projektowanym najnowszym zmianom prawa geologicznego i górniczego w części dotykającej zagadnień informacji geologicznej, dokumentacji geologicznej, bieżącego przekazywania informacji z prac geologicznych oraz próbek geologicznych, które zostały przyjęte przez Radę Ministrów 04 kwietnia 2014 r. W artykule wskazuje się na zagrożenia, jakie mogą płynąć z nowych rozwiązań i przedstawia wnioski de lege lata, de lege ferenda.
This paper is a second part and a follow-up to the former paper titled „Geological documentation as a source of geological information being a subject to intellectual property rights” and presents legal aspects of using and profiting from geological documentation, its management and protection (both legal and as a subject to intellectual property rights), copyright as well as trade secret. Furthermore, this part is devoted to the newest project of changes to the geological and mining law in terms of geological information, geological documentation, ongoing providing of information stemming from geological works and geological samples – all of them approved by The Council of Ministers on 4th of April 2014. This paper also stresses dangers that may follow new solutions and presents de lege lata, de lege ferenda conclusions.
OCHRONA ZŁÓŻ KOPALIN W PLANACH ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO W ŚWIETLE PRAWA GEOLOGICZNEGO I GÓRNICZEGO – UWAGI DE LEGE LATA I DE LEGE FERENDA
MINERAL DEPOSITS PROTECTION IN AREA DEVELOPMENT PLAN, UNDER THE GEOLOGICAL AND MINING LAW – COMMENTS DE LEGE LATA AND DE LEGE FERENDA
Ewelina Anna Kostka – Kancelaria JURIS Sp. z o.o., Warszawa
Kształtowanie polityki przestrzennej, zarówno na szczeblu gminnym, wojewódzkim czy dotyczące całego kraju, powinno uwzględniać postulat ochrony złóż kopalin. W praktyce obowiązujące aktualnie regulacje nie zawierają instrumentów umożliwiających skuteczne wyegzekwowanie uwzględnienia tego postulatu, co w konsekwencji uderza w gospodarkę surowcową kraju. Artykuł ma na celu prezentację problemu ochrony złóż kopalin w planach zagospodarowania przestrzennego w świetle Prawa geologicznego i górniczego.
Development of spatial policy, both at the municipal or voievodeship level, as well as for the whole country, should comply the requirement of mineral deposits protection. In practice, the current applicable regulations do not contain instruments to effective execution this postulate, what has impacts on the national mineral security. The present paper faces the issue of protection of mineral deposits in area development plan, under the Geological and Mining Law.
KOPALINY TOWARZYSZĄCE – PROBLEMY DOKUMENTOWANIA, WYDOBYCIA I OPŁAT EKSPLOATACYJNYCH
ACCOMPANYING MINERAL COMMODITIES – PROBLEMS OF EXPLORATION RESERVES REPORTING AND SEVERANCE TAXATION
Ryszard Uberman, Marek Nieć – Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN, Kraków
Przedstawiono definicje: kopalin towarzyszących, mas ziemnych i skalnych oraz zasady ich wykazywania i dokumentowania. Wskazano na przyczyny niedostatecznego ich wykorzystania. Omówiono procedury formalnoprawne ich dokumentowania, eksploatacji i gospodarowania nimi. Zwrócono uwagę na złożoność procesów wydobycia i potrzebę selektywnego gromadzenia nie sprzedanych nadwyżek wydobytych kopalin towarzyszących na antropogenicznych złożach wtórnych. Zaproponowano wprowadzenie zasady rozliczania opłaty eksploatacyjnej – nie od ilości wydobytej, a od ilości sprzedanej kopaliny, niezależnie czy była ona pozyskana bezpośrednio ze złoża czy ze zwału, w którym przejściowo jest składowana. Zaproponowane rozwiązania, prawne i finansowe powinny zachęcać przedsiębiorców do wykorzystywania nie tylko kopalin towarzyszących, ale też utworów nadkładu, nie posiadających właściwości surowcowych.
The definition of accompanying mineral commodities that occurs near to other, which are main purpose of exploitation, and the mode of their exploration and reserves reporting was presented. The reasons of insufficient their utilization and legal backgrounds of development of their resources were discussed. The exploitation and utilization of accompanying mineral commodities is composed task because their supply is often greater than actual demand. The selective their extraction and deposition in stock piles (as anthropogenic, secondary, mineral deposits) is necessary. The taxation of recovered and sold amounts from stock pile was proposed in place of recently executed from amounts exploited. The proposed financial and legal frameworks of accompanying mineral commodities exploitation and utilization should promote their recovery as well as the utilization.
HISTORIA POWOŁANIA PIERWSZEGO PARKU KRAJOBRAZOWEGO W POLSCE A PROJEKT WYDOBYCIA RUD TYTANOMAGNETYTOWYCH MASYWU SUWALSKIEGO
HISTORY OF THE FIRST LANDSCAPE PARK ESTABILISHED IN POLAND IN REGARDS TO A PROJECT OF TITANO-MAGNETITE ORES IN SUWALKI MASSIF
Teresa Świerubska – Suwalski Park Krajobrazowy, Malesowizna – Turtul
12 stycznia 1976 roku władze nowo utworzonego województwa suwalskiego podjęły uchwałę o powołaniu Suwalskiego Parku Krajobrazowego. Interesujące jest, że park krajobrazowy, jako forma ochrony przyrody, nie funkcjonował w ówczesnym prawodawstwie. Dopiero ustawa o ochronie przyrody z 1991 roku usankcjonowała tę formę. Podstawową przyczyną stanu prawnego, który wyprzedzał zapisy ustawowe, była niewątpliwie determinacja organizacji i służb ochrony przyrody, dążących do ochrony jednego z najbardziej unikatowych zakątków Polski.
Pierwsze wnioski o ochronę fragmentu północnej Suwalszczyzny pojawiły się pod koniec lat pięćdziesiątych XX wieku niemal równolegle z rozpoczęciem badań geologicznych bogatych złóż rud tytanomagnetytowych masywu suwalskiego. Poniższy materiał jest próbą odtworzenia historii tworzenia pierwszego parku krajobrazowego w Polsce na tle prac planistycznych okręgu górniczego „Krzemianka I”.
On January 12th 1976, the administration of newly formed Suwalki Voivodeship adopted a resolution on creating Suwalski Landscape Park. It’s worth to mention a landscape park as a from of wildlife protection didn’t exist in law those days.
It was sanctioned in Nature Conservation Act later in1991. Motivation for local laws exceeding formal sanctioning was determination of organizations and wildlife conservation officials to protect one of the most unique regions in Poland.
First initiatives to protect part of Northern Suwalki Region came up in late fifties of XXth century, about the same time when geological examination of suwalski massif’s rich titano-magnetite ores was initiated. The aim of this work is reconstruction of how the first landscape park in Poland has been estabilished alongside flourishing plans to create a mining region „Krzemianka I”.
MEZOPROTEROZOICZNE ZŁOŻE RUD TYTANOMAGNETYTOWYCH W SUWALSKIM MASYWIE ANORTOZYTOWYM I JEGO ŚRODOWISKO GEOLOGICZNE
A MESOPROTEROZOIC TITANOMAGNETITE ORE DEPOSIT IN THE SUWALKI ANORTHOSITE MASSIF AND ITS GEOLOGICAL ENVIRONMENT
Janina Wiszniewska, Zdzisław Petecki – Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa
Rudonośny suwalski masyw anortozytowy (SAM) razem z anortozytowym masywem Kętrzyna i norytową intruzją Sejn, występują w obrębie 200 km długości magmowego terranu zwanego kompleksem mazurskim (NE Polska). Rozciągający się pasmowo w kierunku W-E proterozoiczny kompleks mazurski jest zbudowany z różnorodnych skał o składzie od kwaśnych przez pośrednie do zasadowych. Kwarcowe monzonity i granodioryty są najbardziej rozpowszechnionym typem skał w obrębie facji. Kompleks mazurski przecina kilka kompleksów metamorficznej facji granulitowej i amfibolitowej np. kompleks pomorski, dobrzyński, ciechanowski i mazowiecki.
Złoża rud Fe-Ti-(V) w anortozytowym masywie suwalskim zostały odkryte we wczesnych latach 60-tych XX wieku, pod miąższym nadkładem fanerozoicznych skał osadowych w obrębie małych dodatnich anomalii magnetycznych, w rejonie Krzemianki, Udryna, Jeleniewa i Jeziora Okrągłego. Złoża te zostały udokumentowane przy pomocy ok. 100 głębokich otworów wiertniczych, do głębokości 2300 m, a zasoby oszacowane w kat. C 1 i C 2 na ok. 1,5 mld ton rudy tytanomagnetytowej z wanadem, głównie w polu rudnym Krzemianka i Udryn.
The ore-bearing Suwałki Anorthosite Massif (SAM) together with the Kętrzyn Anorthosite Massif and Sejny norite intrusion are located within 200 km long magmatic terrane called Mazury Complex (NE Poland). The beltiform Proterozoic Mazury Complex is made up of a variety of rocks from felsic and intermidiate to the basic ones. The quartz monzonites and granodiorites are the most widespread rock type within the suite. The belt crosscuts several metamorphic granulite and amphibolite facies units, including Pomorian, Dobrzyń, Ciechanów and Mazovian.
Large Fe-Ti-(V) ore deposits of Krzemianka, Udryń, Jeleniewo and Jezioro Okragłe have been discovered in early 60-ties, within the small positive magnetic anomalies in the Suwałki Massif and evaluated down to the depth of 2300 m by over 100 boreholes yielding of about 1.5 bilion tons of economic reserves, mostly at Krzemianka and Udryn ore fields.
UWARUNKOWANIA GEOLOGICZNE I ŚRODOWISKOWE EKSPLOATACJI ZŁÓŻ KOPALIN W REGIONIE SUWALSKO-AUGUSTOWSKIM
GEOLOGIC AND ENVIRONMENTAL CONDITIONING OF MINERAL DEPOSIT EXPLOITATION IN SUWALKI – AUGUSTÓW REGION
Bogusław Bąk, Paweł Kuć, Adam Szeląg – Państwowy Instytut Geologiczny – PIB, Oddział Karpacki, Kraków
Jacek Koźma – Państwowy Instytut Geologiczny – PIB, Oddział Dolnośląski, Wrocław
Celem artykułu jest pokazanie kopalin regionu suwalsko-augustowskiego jakimi są rudy żelaza, głazy, piaski i żwiry, kredy jeziorne, torfy i kopaliny ilaste na tle uwarunkowań geologicznych i środowiskowych. Baza surowcowa kopalin skalnych jest tu mało zróżnicowana. Dominują piaski i żwiry, których udokumentowane zasoby stanowią blisko połowę zasobów województwa podlaskiego. Pozostałe kopaliny mają podrzędne znaczenie. Charakterystyczna dla tego regionu jest duża konfliktowość sozologiczna złóż, wynikająca głównie z objęcia ich fragmentów różnymi formami prawnej ochrony przyrody i krajobrazu, lasów, wód powierzchniowych i podziemnych. Konflikty te rzutują w istotny sposób na możliwość swobodnego rozwoju wydobycia kopalin skalnych, eksploatowanych metodami odkrywkowymi. Prezentowana praca zawiera omówienie tych wielowątkowych uwarunkowań na tle specyfiki regionu.
The paper presents mineral resources of Suwałki – Augustów region, namely: iron ores, aggregates (boulders, sands, gravels), lacustrine chalk, peat and clay deposits, and their geologic and environmental conditioning. The region is characterized by rather undiversified raw materials, among which sand and gravel are the most crucial. Their documented resources stand for almost a half of the total resources of the Podlaskie province. Other exploited raw materials are of secondary importance. The discussed area is to a far extent sozologically conflictual, because the extensive terrains in the region are under a legal protection of nature and landscape, forests and surface or underground waters. The conflicts of interest have an adverse impact on possibility of open-pit mining and quarrying. The paper discusses these issues in manifold context.
SYSTEM WYDOBYWANIA I USZLACHETNIANIA ŻWIRÓW ZE ZŁOŻA DRAHLE III. KOPALNIA DRAHLE. GRUPA CRH
THE EXTRACTION SYSTEM AND PROCESSING OF GRAVEL FROM THE DEPOSIT DRAHLE III. DRAHLE SAND &GRAVEL PIT. CRH GROUP
Krzysztof Mączka – Olsztyńskie Kopalnie Surowców Mineralnych SA. Grupa CRH
W artykule opisano w jaki sposób realizowane jest wydobycie i uszlachetnianie żwirów ze złoża Drahle III, gdzie stosunkowo wysoki punkt piaskowy determinuje konieczność przemieszczania trzykrotnie większej masy niż ilość produkcji końcowej.
W roku 1988 udokumentowane zostało złoże „Kamionka-Drahle” z zasobami 70 mln ton w warstwie suchej i 151 mln ton w warstwie zawodnionej. Po dokonaniu kilku podziałów ze złoża zasadniczego w 2000 roku wyodrębniono obszar ujęty w dokumentacji geologicznej pod nazwą „Złóże kruszywa naturalnego Drahle III”.
Tak wydzielone złoże Drahle III z zasobami 36 mln ton w warstwie suchej i 56 mln ton w warstwie zawodnionej jest eksploatowane od 2008 roku. Zbudowany tu zakład przeróbczy daje możliwość wyprodukowania 1,2 mln ton żwirów rocznie, co przy punkcie piaskowym aktualnie eksploatowanej partii złoża w granicach 58% – 70% stwarza konieczność wydobycia rocznie od 2,5 mln ton do 3,5 mln ton kopaliny.
This article describes how it is implemented extraction and refining of gravel from the deposit Drahle III where a relatively high point of sand determines the need to extract and move ab. three times more weight of mass than the amount of the final production.
In 1988, the deposit was documented deposit „ Kamionka – Drahle „ resource of 70 million tonnes in the dry layer and 151 million tonnes in the layer watered . After a few divisions with substantial deposits in 2000 were isolated area included in the geological documentation under the name of „ natural aggregate deposits Drahle III“.
Separated deposit Drahle III with resources of 36 million tonnes in the layer of dry and 56 million tonnes in the watered layer is operated since 2008. Processing plant built here gives the ability to produce 1.2 million tonnes of gravel per year, which at the point of sand in the part of deposits are currently exploited within 58% -70 %, create a need for extraction per year from 2.5 million tons to 3.5 million tons of minerals.
KATEGORYZACJA ZASOBÓW ZŁÓŻ WĘGLA KAMIENNEGO W ŚWIETLE WYTYCZNYCH DO JORC CODE I GEOSTATYSTYKI
CATEGORIZATION OF BITUMINOUS COAL RESOURCES BASED UPON THE GUIDELINES OF THE JORC CODE AND THE GEOSTATISTICS
Jacek Mucha, Monika Wasilewska-Błaszczyk – AGH Akademia Górniczo-Hutnicza, WGGiOŚ, KGZiG, Kraków
Skrótowo opisano zasady kategoryzacji zasobów złóż węgla kamiennego ujęte w australijskich wytycznych oceny i raportowania zasobów. Nawiązano do polskiej klasyfikacji stopnia zbadania złoża. Przedstawiono możliwości geostatystycznego wsparcia kategoryzacji zasobów wynikami badania zmienności parametrów zasobowych za pomocą semiwariogramów i oceny dokładności ich szacowania metodą krigingu. Wykazano, że stosowanie zasięgów semiwariogramów jako jedynego kryterium wyznaczania granic poszczególnych kategorii zasobów jest niewystarczające. Zaproponowano nową metodę kategoryzacji zasobów opartą na względnym udziale nielosowego składnika zmienności parametru zasobowego w jego całkowitej zmienności dla izotropowego modelu sferycznego semiwariogramu. W jej ramach założono, że zasoby węgla wokół punktów rozpoznania do odległości odpowiadającej minimalnemu udziałowi składnika nielosowego – 2/3 można zakwalifikować do kategorii measured, dla odległości odpowiadającej udziałom z przedziału od 2/3 do 1/3 – do kategorii indicated oraz dla odległości odpowiadającej udziałom z przedziału od 1/3 do 1/10 – do kategorii inferred. Podano przykłady oszacowań zasięgów kategorii dla trzech wytypowanych pokładów polskich złóż węgla kamiennego.
The authors briefly describe the principles of categorization of bituminous coal resources contained in the Australian guidelines for Estimating and Reporting of Inventory Coal, Coal Resources and Coal Reserves reports, and refers these guidelines to the Polish categories of deposit assessment. The opportunities are presented of geostatistical approach as a support for categorization of resources provided by semivariograms which estimate the variability of deposit parameters and by the kriging-based accuracy evaluation of deposit parameters estimations. It was demonstrated that the application of semivariograms ranges as the only criterion contouring the particular resources categories is insufficient. Hence, the new method of resources categorization was proposed, based upon the relative share of non-random component of variability of given deposit parameter in its overall variability determined for isotropic model of spherical semivariogram. The new method presumes that coal resources around the measurement sites of deposit parameters can be categorized as ”measured” within the distance corresponding to the minimum share of non-random component, which is 2/3. For the distance corresponding to the share of non-random component between 2/3 and 1/3, the resources can be categorized as “indicated” and those contained with the distance corresponding to the share of non-random component between 1/3 to 1/10 can be regarded as “inferred”. The examples are provided of categories ranges for the 3 selected coal seams from the Polish deposits.
ZŁOŻA WĘGLA KAMIENNEGO W POLSCE JAKO POTENCJALNE ŹRÓDŁO PIERWIASTKÓW KRYTYCZNYCH
COAL DEPOSITS IN POLAND AS A POTENTIAL SOURCE OF CRITICAL RAW MATERIALS
Justyna Jurek – AGH Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie, WGGiOŚ, Katedra Geologii Złożowej i Górniczej
Oceniono stan przeprowadzonych badań pierwiastków krytycznych w węglu kamiennym. Zwrócono uwagę na konieczność poszerzenia zakresu badań dla uzyskania odpowiedzi na pytanie czy polskie złoża węgla kamiennego można traktować jako potencjalne źródło niektórych pierwiastków krytycznych. Zbadano wstępnie korelację pomiędzy zawartością pierwiastków krytycznych oraz innych składników popiołów węgli kamiennych. Stwierdzono istnienie statystycznie istotnych zależności korelacyjnych między niektórymi pierwiastkami krytycznymi i minerałami ilastymi (glinokrzemianami), siarczkami żelaza oraz związkami fosforu. Należy to jednak zweryfikować dla liczniejszych, reprezentatywnych zbiorów danych.
The state of the study of critical elements in coal conducted so far have been assessed. The necessity to enlarge the scope of the study in order to obtain the answer to the question, whether or not the Polish coal deposits can be regarded as a potential source of selected critical elements have been noted. The correlation between critical raw materials and other components of coal ashes have been initially examined. Statistically significant correlations between certain critical raw materials and clay minerals (aluminosilicates), iron sulfides and phosphate compounds have been found. They should be, however, verified for larger, representative data sets.
OCENA POTENCJAŁU ZASOBOWEGO ZŁÓŻ LUBELSKIEGO ZAGŁĘBIA WĘGLOWEGO DO PODZIEMNEGO ZGAZOWANIA WĘGLA
ASSESMENT OF THE LUBLIN COAL BASIN RESOURCES FOR UNDERGROUND COAL GASSIFICATION
Edyta Sermet, Jerzy Górecki – AGH Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie, WGGiOŚ, KGZiG
W artykule omówiono stan udokumentowania i zagospodarowania złóż Lubelskiego Zagłębia Węglowego (LZW) oraz warunki niezbędne do efektywnego stosowania podziemnego zgazowania węgla (PZW). Na tle sformułowanych ograniczeń i barier wykorzystania tej metody oszacowano wielkość zasobów potencjalnie atrakcyjnych do zgazowania, rozmieszczonych w granicach poszczególnych złóż niezagospodarowanych i w różnych pokładach. Przy aktualnym stanie wiedzy, tyko około 10% zasobów bilansowych LZW (869 mln ton węgla) uznaje się za możliwe do PZW. Przyszłość tej metody jako alternatywnej dla konwencjonalnych metod eksploatacji wydaje się ciągle odległa bez dalszych badań modelowych i eksperymentalnych.
This paper reminds the geological exploration and mining development of the Lublin Coal Basin (LCB) and the main factors effective underground coal gasification (UCG) application are showed. In the background of defined restrains and barriers for UCG the resources potentially useful for gasification were demonstrated. In view of the current state of knowledge on UCG processes, only 10% of balanced reserves (869 million tones) are maximal suitable for this method, situated in various undeveloped deposits and different seams. The future of underground gasification is still distant as an alternative for traditional exploitation methods. The additional, experimental and model investigations are necessary.
LITOLOGIA SZCZEGÓŁOWA W BAZIE DANYCH GEOLOGICZNYCH KGHM POLSKA MIEDŹ S.A.
THE DETAILED LITHOLOGY IN GEOLOGICAL DATA BASE IN KGHM POLSKA MIEDŹ S.A.
Wojciech Kaczmarek, Robert Rożek, Marcin Mrzygłód – KGHM Polska Miedź S.A. Lubin
Wiktor Jasiński – Instytut Badawczy Dróg i Mostów, Warszawa
Podczas trwającej ponad 50 lat eksploatacji złoża rud miedzi na monoklinie przedsudeckiej została zgromadzona ogromna ilość danych geologicznych i informacji o budowie geologicznej złoża, litologii skał złożowych oraz o parametrach jakościowych kopaliny. Dane uzyskane dzięki systematycznemu opróbowaniu złoża, wykonywanemu w wyrobiskach górniczych, są gromadzone z bazach danych geologicznych. Oznaczenia makroskopowe odmian litologicznych skał budujących złoże stosowane w praktyce geologicznej dotąd opierały się o określenia trzech głównych typów rud miedzi: ruda węglanowa (węglany – w), ruda łupkowa (łupki – l) i ruda piaskowcowa (piaskowce – p). Obecnie trwają prace zmierzające do zasilenia Bazy Danych Geologicznych (BDG) informacjami o tzw. szczegółowej litologii, co oznacza poszerzenie podstawowej nazwy skały
During over 50 years of exploitation of the copper and silver deposits of Fore-Sudetic Monocline, the enormous amount of geological data was gathered, concerning geological framework, lithology of hoisting rocks and quality parameters of ore. The data acquired by systematic sampling in mining drifts are collect in geological data bases. The macroscopic descriptions of lithological variations of hoisting rocks, were based on three basic types of ores: carbonate ore, shale ore and sandstone ore. At present there are some activities initiated to introduce to Geological Data Base an extra information about detailed lithology. That means extending the basic name of hoisting rock (carbonate, shale, sandstone) of additional macroscopic features e.g. clayey sandstone.
ANALIZA KORELACJI POMIĘDZY MIĄŻSZOŚCIĄ SERII ŁUPKOWEJ A ZASOBNOŚCIĄ Cu SERII WĘGLANOWEJ WE FRAGMENCIE JEDNEGO ZE ZŁÓŻ Cu-Ag LGOM
ANALYSIS OF CORRELATION BETWEEN THE ACCUMULATION INDEX OF Cu IN THE CARBONATE ORE AND THE THICKNESS OF SHALE ORE IN SELECTED PART OF Cu-Ag LGOM DEPOSIT
Jerzy Wójtowicz – AGH Akademia Górniczo – Hutnicza, WGGiOŚ, Katedra Geologii Złożowej i Górniczej, Kraków
Wcześniejsze badania nad wykształceniem litologicznym i zasobnością Cu złóż LGOM-u, wskazują na istnienie zależności pomiędzy miąższością serii łupkowej a zasobnością Cu serii węglanowej. Statystyczna analiza miąższości serii łupkowej i zasobności Cu serii węglanowej wskazuje na dużą zmienność tych parametrów oraz występowanie w zbiorze danych wartości anomalnych. Analiza siły korelacji z wykorzystaniem współczynników Pearsona i Spearmana przyniosła na ogół statystycznie, istotne, choć relatywnie bardzo małe wartości współczynników korelacji, które na wartość bezwzględną są rzędu 0,15.
Earlier studies on lithological structure and accumulation index of Cu in LGOM deposits showed a relationship between thickness of shale ore and accumulation index of Cu in the carbonate ore. Statistical analysis of the thickness of shale ore and accumulation index of Cu in the carbonate ore indicates a high variability of these parameters and occurrence in the dataset anomalous values. The correlation testing using Pearson and Spearman coefficients generally resulted in a statistically significant but relatively very poor results with correlation coefficients slightly exceeding 0.15.
MOŻLIWOŚCI PRZEKWALIFIKOWANIA ZASOBÓW NIEPRZEMYSŁOWYCH DO PRZEMYSŁOWYCH PO ZASTOSOWANIU MECHANICZNEGO URABIANIA KOPALINY
OPPORTUNITIES OF RECLASSIFICATION OF NON-ECONOMIC RESOURCES INTO ECONOMIC RESOURCES AFTER APPLICATION OF MECHANICAL MINING
Andrzej Witt, Andrzej Pomorski, Tomasz Cichoń – Poltegor – Instytut IGO, Wrocław
Przedstawiono możliwości przekwalifikowania zasobów nieprzemysłowych do przemysłowych w kopalniach eksploatujących skały zwięzłe urabiane materiałem wybuchowym w wyniku zmiany metody urabiania. Wprowadzenie metod urabiania mechanicznego w tych częściach złoża umożliwia pozyskanie dodatkowych zasobów, co jest równoznaczne z poprawieniem ich stopnia wykorzystania. W celu uzyskania optymalnych wyników przedstawione metody urabiania skał zwięzłych należy dostosować do parametrów urabianych skał.
Presentation of the possibility of reclassification of non-economic resources into economic resources in mines exploiting solid rocks with use of explosives. Introduction of mechanical mining methods in those parts of the deposit enables mobilizing additional resources, which leads to improving their use. The presented solid rock mining methods must be adapted to the parameters of mined rock in order to obtain optimum results.
LOCATION INTELLIGENCE CZYLI PRZYKŁAD ZASTOSOWANIA ANALITYKI BIZNESOWEJ Z KONTEKSTEM PRZESTRZENNYM W GÓRNICTWIE
THE USE OF BUSINESS INTELLIGENCE TECHNOLOGY IN THE ANALYSIS AND REPORTING OF DATA RELATING TO MINING COMPANY
Marek Sołowczuk – SHH Sp. z o. o., Wrocław
Artykuł przedstawia zastosowanie technologii Business Intelligence w analizie i raportowaniu danych dotyczących przedsiębiorstwa górniczego. Szczególną uwagę poświęcono wątkowi związanemu z aspektem przestrzennym analityki biznesowej. W ramach tła przedstawione zostały prognozy przyrostu danych informacji w najbliższych latach. Końcowa część artykułu wskazuje również trendy związane z wykorzystaniem Business Intelligence w najbliższych latach.
The article presents the use of Business Intelligence technology in the analysis and reporting of data relating to the mining company. Particular attention was paid to the thread associated with the spatial aspect of Business Intelligence. The final part of the article also indicates trends in the use of Business Intelligence in the coming years.
WYKORZYSTANIE JEDNOLITEJ BAZY DANYCH GEOLOGICZNYCH DO TWORZENIA CYFROWEGO MODELU GEOLOGICZNEGO ZŁOŻA WĘGLA BRUNATNEGO ZŁOCZEW
USE OF GEOLOGICAL DATABASE TO ACQUISITION OF ZŁOCZEW BROWN COAL DEPOSIT GEOLOGICAL MODEL
Andrzej Borowicz, Michał Duczmal, Grażyna Ślusarczyk – Poltegor-Instytut IGO, Wrocław
Ryszard Frankowski – PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S. A. Oddział KWB Bełchatów
W artykule, w sposób syntetyczny przedstawiono realizowane w ostatnich latach prace nad Jednolitą Bazę Danych Geologicznych złoża węgla brunatnego Złoczew oraz wykorzystaniem jej przy aktualnie opracowywanym cyfrowym modelu geologicznym złoża. Tworzony w systemie MineScape przestrzenny model geologiczny złoża Złoczew, zarówno odwzoruje stan wiedzy o złożu na podstawie posiadanej dziś dokumentacji geologicznej, jak i pozwoli w przyszłości na aktualizowanie go nowymi informacjami geologicznymi o złożu z odwiercanych otworów.
In this article Uniform Geological Database of Złoczew brown coal deposit which will be applied to acquisition of geological model of this deposit was presented. This MineScape System geological model bases on actual state of geological documentaction of Złoczew deposit. In the future updating of the model will be possible.
IDENTYFIKACJA ZAGROŻEŃ WYWOŁANYCH RUCHAMI MASOWYMI W PRZESTRZENI ZURBANIZOWANEJ NA PRZYKŁADZIE MAP OSUWISK GDAŃSKA I GDYNI
IDENTIFICATION OF THE RISKS POSED BY MASS MOVEMENTS IN THE URBANIZED AREAS OF GDANSK AND GDYNIA
Leszek Jurys, Grzegorz Uścinowicz, Anna Małka, Tomasz Szarafin, Leszek Zaleszkiewicz, Urszula Pączek,Jerzy Frydel, Piotr Przezdziecki – Państwowy Instytut Geologiczny-Państwowy Instytut Badawczy, Oddział Geologii Morza, Gdańsk
Jadwiga Kawęcka – Urząd Miejski w Gdańsku, Wydział Środowiska, Referat Gospodarki Wodnej i Geologii, Gdańsk
Celem artykułu było przedstawienie zasadniczych problemów kartograficznych przy rozpoznawaniu i dokumentowaniu osuwisk oraz terenów potencjalnie zagrożonych ruchami masowymi w obszarach miejskich Gdańska i Gdyni. Określenie lokalizacji i stopnia aktywności osuwisk oraz zagrożeń związanych z ich ponownym uruchomieniem wspomoże władze lokalne we właściwym zagospodarowaniu przestrzeni oraz wypełnieniu obowiązków dotyczących problematyki ruchów masowych wynikających z odpowiednich ustaw i rozporządzeń. Rozpoznanie lokalizacji i zasięgu osuwisk jest pomocne w tworzeniu planów odnoszących się do ryzyka osuwiskowego, czyli w ograniczeniu w znacznym stopniu szkód i zniszczeń wywołanych rozwojem osuwisk oraz zaniechaniu lub dostosowaniu budownictwa drogowego i mieszkaniowego w warunkach panujących w obrębie osuwisk.
The aim of this article is to depict the fundamental cartographic difficulties towards appropriate recognition and evidence of landslides and areas potentially at risk of mass wasting, within urban zones of Gdańsk and Gdynia. Designation of landslide location, activity, and assessing a threat of landslide reactivation, is going to support the local authorities spatial planning accuracy – an obligation resulting from the adequate laws and regulations. A proper recognition of landslide location and coverage helps to apply suitable arrangements, aiming to reduce the damage caused by landslide development, as well as omission, or adaptation of road construction and housing, within areas being at risk of mass wasting and landslide activity.
„GÓRKA” – NAJGŁĘBSZY W POLSCE (41,7 M) ZBIORNIK POEKSPLOATACYJNY SUROWCÓW BUDOWLANYCH. CHARAKTERYSTYKA MORFOMETRYCZNA
“GÓRKA” – THE DEEPEST (41.7 M) BUILDING RAW MATERIALS PIT LAKE IN POLAND. MORPHOMETRICAL CHARACTERISTIC
Tadeusz Molenda – Uniwersytet Śląski, Zakład Hydrologii i Gospodarki Wodnej Obszarów Urbanizowanych, Katowice
Bardzo często, po zakończeniu eksploatacji dochodzi do zatopienia wyrobisk odkrywkowych. W następstwie powstają zbiorniki poeksploatacyjne. W artykule przedstawiono charakterystykę morfometryczną najgłębszego w Polsce zbiornika poeksplo- -atacyjnego związanego z wyrobiskami surowców budowlanych. Jest to zbiornik „Górka” położony koło Strzelina. Maksymalna głębokość akwenu wynosi 41,7 m. Jest to zbiornik powstały w wyrobisku po eksploatacji granitów. Charakterystyczną cechą akwenu są bardzo strome podwodne stoki i zróżnicowana morfometria dna.
When the life of an excavation pit comes to an end it often gets flooded. As a result pit lakes develop. The paper presents the hydrographic characteristics of the deepest pit lakes of that type in Poland (associated with building raw materials excavations). It is the Górka pit lakes located near Strzelin. The maximum depth of the basin is 41.7 m. The reservoir created in the disused granite excavation. Characteristic features of the basin include very steep underwater slopes and varied morphometry of the bottom.