DYLEMATY POLSKIEGO GÓRNICTWA ODKRYWKOWEGO NA PROGU 2015 ROKU
POLISH SURFACE MINING DILEMMAS AT THE BEGINNING OF 2015
Zbigniew Kasztelewicz, Michał Patyk, Mateusz Sikora – Katedra Górnictwa Odkrywkowego, AGH Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie
Miranda Ptak – Okręgowy Urząd Górniczy we Wrocławiu
Artykuł omawia stan, perspektywę i dylematy górnictwa odkrywkowego w Polsce, jego dotychczasowe parametry techniczne i prognozę rozwoju produkcji na następne dekady XXI wieku.
The paper present the current status, perspective and dilemmas of Polish surface mining, its previous technical characteristics and production development for next decades of the 21-st century.
BEZPIECZEŃSTWO SUROWCOWE W POLSCE W ZAKRESIE MINERALNYCH SUROWCÓW NIEENERGETYCZNYCH
RAW MATERIALS SECURITY IN POLAND IN THE FIELD OF NON-ENERGY MINERALS
Elżbieta Pietrzyk-Sokulska – Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN, Kraków
Joanna Kulczycka – Akademia Górniczo-Hutnicza, Kraków
W komunikacie z 2008 r. Inicjatywa na rzecz surowców – zaspokajanie naszych kluczowych potrzeb w celu stymulowania wzrostu i tworzenia nowych miejsc pracy [6] Komisja określiła cele i zadania zintegrowanej strategii UE w dziedzinie surowców. Przedstawione działania mają na celu przede wszystkim wprowadzenie rozwiązań umożliwiających zapewnienie równych szans dostępu do surowców w państwach trzecich; wspieraniu stabilnych dostaw surowców ze źródeł europejskich oraz efektywnego gospodarowania zasobami i promowania recyklingu w celu ograniczenia zużycia surowców pierwotnych w UE oraz zmniejszenia względnej zależności od surowców. Dla ich realizacji zatwierdzono Strategiczny Plan Wdrożeniowy Europejskiego Partnerstwa Innowacji w dziedzinie surowców [16]. Przedstawiciele zarówno polskiego rządu jak i przemysłu biorą udział w posiedzeniach grup roboczych odpowiedzialnych za realizację tych działań. Równocześnie w Polsce rola przemysłu mineralnego i jego wpływ na polską gospodarkę jest szeroko omawiana na konferencjach organizowanych przez instytucje naukowe, przemysł i organizacje pozarządowe. W dyskusjach podkreśla się między innymi potrzebę tworzenia spójnych dokumentów dotyczących polskiej strategii w zakresie surowców. W efekcie dokument pt. Założenia do Planu działań na rzecz bezpieczeństwa Polski w zakresie surowców nieenergetycznych [17] został opublikowany przez Ministerstwo Gospodarki w czerwcu 2014 r. W referacie przedstawiono również wyniki i wnioski z dyskusji dotyczącej bezpieczeństwa surowcowego Polski i UE prowadzonych podczas serii konferencji, w których uczestniczyli przedstawiciele rządu, sejmu, europarlamentarzyści, przedstawiciele nauki, przemysłu, organizacji pozarządowych.
In the 2008 communication “The raw materials initiative — meeting our critical needs for growth and jobs in Europe”, the Commission defined aims and tasks for an integrated strategy for the EU in the field of raw materials. The activities are primarily aimed at introducing solutions to ensure equal opportunities for access to resources in third countries, fostering sustainable supply of raw materials from European sources and resource efficiency and promote recycling to reduce the consumption of primary raw materials in the EU and reduce the relative import dependence. To fulfill this activities the Strategic Implementation Plan (SIP) of the European Innovation Partnership on Raw Materials was approved. Representative both from Polish government and industry participated in the working group for implementation these activities. Also in Poland the role of mineral industry and its impact on Polish economy has been widely discussed on conferences organized by scientific organizations, industries and NGOs. They emphasis among other the need for creation coherent documents concerning Polish raw material strategy. As a result the Assumptions to Plan on the safety action for Polish non-energy raw materials was published by the Ministry of Economy in June 2014. The results and conclusions from series of conferences and discussion among participants representing Polish and EU Parliaments, government, sciences, industries, NGOs, how to ensure the sustainable supply of raw materials for Polish and EU industry are presented in the paper.
ZAKRES PRAC REKULTYWACYJNYCH TERENÓW POGÓRNICZYCH SUROWCÓW SKALNYCH W KIERUNKU INNYM NIŻ LEŚNY, ROLNY I WODNY
SCOPE OF RECLAMATION WORKS MINING AREAS OF ROCK MATERIALS IN DIRECTIONS OTHER THAN FOREST, AGRICULTURAL AND AQUATIC
Urszula Kaźmierczak, Paweł Strzałkowski – Wydział Geoinżynierii, Górnictwa i Geologii, Politechnika Wrocławska
W artykule podjęto próbę zestawienia prac rekultywacyjnych dla ogólnych kierunków: przyrodniczego, gospodarczego oraz kulturowego. Zestawienia dokonano z rozróżnieniem na typ kopaliny i szczegółowy kierunek rekultywacji oraz systematyzując prace przygotowawcze i rekultywacyjne w fazie technicznej i biologicznej. Wykonana analiza wykazała, że zakres technicznych prac rekultywacyjnych jest zróżnicowany w zależności od rzeźby terenu oraz od kierunku rekultywacji i typu kopaliny. Charakterystycznym, szczegółowym kierunkiem rekultywacji jest sukcesja naturalna i dla tych terenów działania rekultywacyjne ograniczają się do ukształtowania skarp (surowce okruchowe i ilaste), zabezpieczania ociosów wyrobiska (surowce zwięzłe) oraz budowy dróg i ścieżek. Dla kierunku gospodarczego na obiektach, które zostały przeznaczone pod budowę składowiska odpadów, zakres prac rekultywacyjnych dodatkowo rozszerzony jest o wykonanie nachylenia skarp od 1:3 do 1:8, izolacji naturalnej i sztucznej oraz budowy systemu drenarskiego. Dla pozostałych nie wymienionych kierunków rekultywacji zakres podstawowych robót rekultywacyjnych jest zbliżony. W przypadku rekultywacji biologicznej, zakres prac różni się sposobem neutralizacji utworów toksycznych w zależności od typu kopaliny, wykonaniem pasa zieleni – dla obiektów przeznaczonych pod składowisko odpadów w celu ograniczenia wpływów składowiska na otoczenie.
The paper attempts to statement of reclamation works for the general directions: natural, economic and cultural. Comparisons were made with distinction on the type of mineral, detailed direction of reclamation and systematize preparatory works and reclamation works in the phase of technical and biological. The analysis showed that the technical scope of reclamation works is varied depending on the land form and the reclamation direction and type of minerals. The characteristic detailed reclamation direction is a natural succession for the sites reclamation works are limited to shape of scarps (compact rock raw materials) , securing the side walls of excavation (compact rock raw materials) and the construction of roads and paths. For economic direction on objects that have been allocated for the construction of landfill site scope of reclamation work is additionally expanded by the execution of the inclination of scarps 1:3-1:8, the isolation of natural and artificial, and the construction of drainage system. For other not listed reclamation basic scope of reclamation works is similar. In the case of biological reclamation scope of reclamation work is different way to neutralize the toxic tracks depending on the type of mineral, making the green belt – for objects intended for the landfill site in order to reduce the influence of the landfill site on the surroundings.
WPŁYW GÓRNICTWA SKALNEGO NA DOCHODY BUDŻETÓW GMIN
IMPACT OF ROCK MINING ON THE INCOME OF THE COMMUNE BUDGETS
Urszula Kaźmierczak – Wydział Geoinżynierii, Górnictwa i Geologii, Politechnika Wrocławska
W publikacji poddano analizie wpływy do budżetów gmin wynikające z eksploatacji kopalin skalnych. Przychody gmin z eksploatacji lokalnych surowców mineralnych pochodzą głównie z opłat eksploatacyjnych oraz podatków za gospodarcze użytkowanie gruntu. Przeprowadzone badania wykazały, że udział opłat eksploatacyjnych oraz podatków od gospodarczego użytkowania gruntu w dochodach gmin jest bardzo zróżnicowany, od 0,01% w mieście Bolesławiec do 45,6% w gminie Mietków. W przypadku 37,5% badanych gmin wpływy te są znikome tj. do 1%, a w przypadku 24% gmin duże, tj. od 5 do 45,6%. Dla pozostałych 38,5% gmin wpływy te stanowią od 1 do 5%. Analizowane w artykule badania mogą stanowić argumentację dotyczącą zagospodarowywania, a co za tym idzie ochrony złóż z tym, że powinny stanowić jeden z elementów oceny wpływu na lokalną gospodarkę. Innymi elementami, które powinny być rozpatrywane to rola górnictwa skalnego w tworzeniu miejsc pracy oraz rozwoju gospodarczym lokalnym, regionalnym i krajowym, a także korzyści płynące z przyszłego zagospodarowania terenów poeksploatacyjnych.
The publication analyses commune budgetary receipts from mining of rock mineral deposits. The communes revenue from mining of local mineral raw materials mostly comes from mining fees and taxes on industrial use of land. The conducted research study showed that the share of mining fees and taxes on industrial use of land in the incomes of the communes is very diverse, from 0.01 per cent in town of Bolesławiec, to 45.6 per cent in commune of Mietków. In case of 37.5 per cent of the analysed communes, these receipts are inconsiderable; that is, up to 1 per cent; and in case of 24 per cent of the communes, these are considerable; namely, from 5 to 45.6 per cent. For 38.5 per cent of the communes, these receipts constitute from 1 to 5 per cent. The research study presented in the article may provide argumentation concerning development and the resulting protection of the deposits; however, this should be only one of the elements of assessing the impact on a local economy. Other elements that should be taken into account are the role of rock mining in creating new jobs and local, regional and national economic development, as well as, advantages resulting from future development of post-exploitation terrain.
ADAPTACJA MODUŁOWEGO REAKTORA CIŚNIENIOWEGO DO TESTÓW PIROLITYCZNEJ KONWERSJI BIOMASY
ADAPTATION OF THE MODULAR PRESSURE REACTOR FOR THE PYROLYTIC TEST OF BIOMASS CONVERSION
Dominika Kufka – Poltegor-Instytut IGO, Wrocław; Uniwersytet Wrocławski, Wrocław
Krzysztof Poterała – Poltegor-Instytut IGO, Wrocław
W artykule scharakteryzowano proces pirolizy, jako metodę konwersji biomasy. Opisano rozwiązania technologiczne wykorzystane przy adaptacji modułowego reaktora ciśnieniowego w celu prowadzenia procesów pirolizy. Ponadto przedstawiono przykładowe możliwości wykorzystania (powstającego w procesie pirolizy) karbonizatu w różnych dziedzinach gospodarki.
This paper describes the process of pyrolysis, as a method of biomass conversion. The technological solutions used for the adaptation the modular pressure reactor, in purpose of carrying the pyrolysis process were described. Moreover, exemplary possibilities to exploit the char (which is produced in the pyrolysis processes) in different areas of the economy were presented.
KOPALNIANA STACJA MONITORINGU DRGAŃ KSMD APN
VIBRATION MONITORING STATION MINE KSMD APN
Józef Pyra, Anna Sołtys, Jan Winzer – Katedra Górnictwa Odkrywkowego, AGH Akademia Górniczo-Hutnicza
W wyniku prac badawczych prowadzonych w Katedrze Górnictwa Odkrywkowego opracowano oryginalną metodykę dokumentowania oddziaływania robót strzałowych w otoczeniu kopalń odkrywkowych. Jednym z elementów tych prac było zbudowanie komputerowego systemu monitorowania drgań, który znalazł zastosowanie w kopalniach, jako Kopalniana Stacja Monitoringu Drgań KSMD. Modernizację systemu przeprowadzono w 2012 roku, co skłoniło Autorów do podsumowania jego dwuletniej pracy. W artykule zwrócono uwagę na możliwości analityczne i archiwizacyjne systemów, w postaci bieżącej oceny wpływu drgań na obiekty oraz dokumentowanie poziomu oddziaływania w sposób ciągły. Doświadczenia wynikające z kilkuletniej pracy systemu pozwalają na wskazanie korzyści jak i niedociągnięć, które stanowiły podstawę do wprowadzenia zmian konstrukcyjnych i programowych.
As a result of researches conducted at the Department of Opencast Mining the original methodology of the impact of blasting works on the open pit mine’s surrounding was developed. One element of this work was to develop a computer system for ground vibrations monitoring. The developed system is known as The Mine Vibration Monitoring Station (KSMD). The KSMD is widely use in number of open pit mines. The system modernization was made in 2012, which led the authors to make a summarization of its two year’s work. The article focuses on the analytical and archiving systems, in the form of ongoing assessment of the impact of vibration on the objects and documentation of the level of impact on a continuous basis. An experiences with several years of operation of the system allows to determine the benefits and shortcomings that were the basis for the introduction of design changes and software.
MODUŁ: WOZIDŁO W ZINTEGROWANYM SYSTEMIE STEROWANIA TECHNOLOGIĄ WYDOBYCIA SUROWCÓW SKALNYCH
WOZIDŁO MODULE OF THE INTEGRATED CONTROL SYSTEM FOR ROCK MINING TECHNOLOGY
Krzysztof Poterała, Anna Nowak-Szpak, Marek Onichimiuk – Poltegor-Instytut IGO, Wrocław
W artykule scharakteryzowano Moduł: Wozidło, stanowiący część opracowanego w ramach projektu rozwojowego Zintegrowanego System Sterowania Technologią Wydobycia Surowców Skalnych. Przedstawiono budowę modułu i możliwość jego konfiguracji sprzętowej. W oparciu o zastosowane rozwiązania techniczne przedstawiono proces testowania, a także rezultaty zainstalowania modułu na obiekcie rzeczywistym.
The paper describes one of the modules of The Integrated Control System for Rock Mining Technology, which was created within the development project. The article presents the structure and possibilities of hardware configuration. On the basis of applied technical and hardware solutions, process testing and results of installing the module on real object have been presented.
WIELOKRYTERIALNA OCENA DOSTĘPNOŚCI NIEZAGOSPODAROWANYCH ZŁÓŻ SUROWCÓW SKALNYCH METODAMI AHP I WLC NA PRZYKŁADZIE POWIATU KŁODZKIEGO
MULTICRITERIA ASSESSMENT OF UNDEVELOPED ROCK MINERAL DEPOSITS WITH AHP AND WLC METHODS – CASE OF THE KLODZKI POVIAT (POLAND)
Jan Blachowski, Katarzyna Masłowska – Wydział Geoinżynierii, Górnictwa i Geologii, Politechnika Wrocławska
W artykule przedstawiono metodę oceny dostępności złóż surowców skalnych opartą na wielokryterialnej hierarchicznej analizie procesu (Analytic Hierarchy Process, AHP) oraz ważonej kombinacji liniowej (Weighted Linear Combination, WLC). Proponowana metodyka posłużyła do wstępnej oceny dostępności niezagospodarowanych złóż kamieni łamanych i blocznych w powiecie kłodzkim. W tym celu zidentyfikowano podstawowe kryteria dostępności, opracowano hierarchiczną strukturę decyzyjną w celu określenia wag poszczególnych kryteriów oraz przeprowadzono analizę przestrzenną dostępności złóż z wykorzystaniem metody WLC w GIS. W wyniku pilotażowej analizy otrzymano ranking 17 niezagospodarowanych złóż kamieni łamanych i blocznych w powiecie kłodzkim w relacji do czynników ochrony przyrody i zagospodarowania przestrzennego.
Methodology for assessing rock minerals deposits accessibility based on multicriteria analytical hierarchy process (AHP) and weighted linear combination methodologies is the subject of this paper. The proposed methodology has been used for preliminary assessment of accessibility of dimension and crushed stones in the Klodzki Poviat (Poland). With this aim, the primary accessibility criteria have been identified, hierarchical decision structure has been developed to determine weights of the criteria and a spatial accessibility analysis has been performed with the use of WLC method in GIS. In the result the 17 undeveloped deposits in the poviat of dimension and crushed stones have been ranked in terms of their accessibility taking into account environmental and spatial development factors.
POTENCJAŁ PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRZEZ TURBINĘ WIATROWĄ W ZALEŻNOŚCI OD LOKALIZACJI I WARUNKÓW WIETRZNOŚCI
THE POTENTIAL OF THE ELECTRICITY PRODUCTION BY WIND TURBINE DEPENDING ON LOCATION AND WIND CONDITIONS
Anna Nowacka, Marian Wygoda – Poltegor Instytut, IGO Wrocław
W ramach projektu ENERGYREGION zostały przeprowadzone badania potencjału energetycznego wiatru dla małych i średnich turbin wiatrowych w wybranych lokalizacjach na Dolnym Śląsku. W tym celu na masztach pomiarowych zostały zainstalowane czujniki prędkości wiatru. Pomiary wiatru były wykonywane przez okres pełnego roku. Na podstawie uzyskanych danych przeanalizowano zależność potencjału energii od szorstkości terenu i prędkości wiatru mierzonej na różnych wysokościach. W publikacji przedstawiono opracowany autorski program „PowerCalculator”, który umożliwia oszacowanie wielkości produkowanej energii elektrycznej przez turbinę, z dostępnego potencjału energii wiatru dla zmiennych parametrów szorstkości terenu i prędkości wiatru mierzonego na różnych wysokościach.
The wind energy potential studies for small and medium-sized wind turbines have been carried out within ENERGYREGION project. For this purpose, measuring masts at selected locations in the Lower Silesia were erected and wind measurements were realized for a full year. Based on the data from measurement sensors, the dependence of the wind energy potential with respect to the terrain roughness and wind speed measured at different heights has been presented. The “PowerCalculator” software has been developed to calculate the wind energy potential for varying values of parameters such as terrain roughness and wind speed at different heights, its applications presented in this paper.