WSTĘPNA ANALIZA ZAKRESU BADAŃ GEOLOGICZNO-INŻYNIERSKICH I PROBLEMÓW ZWIĄZANYCH Z POSADOWIENIEM PANELI FOTOWOLTAICZNYCH NA ZWAŁOWISKACH KOPALNI ODKRYWKOWYCH WĘGLA BRUNATNEGO – PRZEGLĄD LITERATURY
PRELIMINARY ANALYSIS OF THE SCOPE OF GEOLOGICAL-ENGINEERING INVESTIGATIONS AND PROBLEMS CONNECTED WITH THE FOUNDATION OF PHOTOVOLTAIC PANELS ON SPOIL HEAPS OF LIGNITE OPENCAST MINES – A LITERATURE REVIEW
Zbigniew Bednarczyk – „Poltegor-Instytut” Instytut Górnictwa Odkrywkowego, Wrocław
W artykule przedstawiono wstępny przegląd pozycji literatury związanych z badaniami geologiczno-inżynierskimi dla celów posadowienia systemów paneli fotowoltaicznych na gruntach zwałowych towarzyszących eksploatacji węgla brunatnego. Przegląd literatury wykonano w ramach projektu SUMAD „Zrównoważone wykorzystanie zwałowisk górniczych” finansowanego ze środków Funduszu Badawczego Węgla i Stali UE współfinansowanego przez Ministerstwo Edukacji i Nauki. W artykule przedstawiono zagrożenia wynikające z posadowienia instalacji słonecznych na tego rodzaju gruntach. Pomimo tego, że tereny zwałowisk po eksploatacji węgla brunatnego są atrakcyjne w aspekcie ekonomicznym, to przy projektowaniu tego typu posadowienia należy brać pod uwagę zagrożenia geotechniczne i szczególnie uważnie wybierać bezpieczne pod tym względem lokalizacje. Antropogeniczne grunty zwałowe są specyficznym rodzajem podłoża budowlanego. Cechują się one zazwyczaj bardzo niekorzystnymi parametrami wytrzymałościowymi, przewagą frakcji ilastych, dużą domieszką substancji organicznych, niejednorodnością i wysoką ściśliwością. Powoduje to znaczne osiadania oraz możliwość występowania procesów osuwiskowych, szczególnie w pobliżu skarp, w miejscach podmokłych, w pobliżu zbiorników wodnych i rzek. Nierównomierne osiadanie podłoża gruntowego może powodować uszkodzenia paneli. Domieszki węgla brunatnego i substancji organicznych mogą stwarzać zagrożenie powstawania pożarów endogenicznych. Niektóre z rejonów zwałowisk mogą zawierać popioły paleniskowe i grunty pylaste mogące powodować pylenie, co wpływa znacząco na zmniejszenie efektywności instalacji solarnych [13]. W artykule wstępnie omówiono możliwe zagrożenia, wskazano też zakres badań geologiczno-inżynierskich dla tego typu instalacji.
This paper presents a preliminary review of literature items related to geological-engineering investigations for the purpose of foundation of photovoltaic panel systems on lignite opencast mining spoil heaps. The literuture review was carried out within the SUMAD project „Sustainable use of mining dumps” financed by the EU Coal and Steel Research Fund and co-financed by the Polish Ministry of Higher Education and Science. The paper presents the risks of placing solar panels on such a soils. In spite of the fact that lignite mining spoil heaps are economically favourable for photoviltaic system location, when designing the foundation the geotechnical risks should be take into account. Possible safe locations have to be chosen carefully. Anthropogenic lignite mining spoil heaps are a specific type of soils. They are usually characterized by very unfavourable strength parameters, predominance of clayey fractions, large admixture of organic substances, high heterogeneity and high compressibility. This results in significant subsidence and the possibility of landslides, especially near escarpments, wetlands, water reservoirs and rivers. Uneven subsidence of the subsoil may cause damage to the panels. Admixtures of lignite and organic matterial can cause endogenous fire hazards. Some areas of the spoil dumps may contain ash and dusty soil which can cause dusting and significantly reduce the efficiency of solar installations. The article initially discusses the possible risks indicated and the scope of geological-engineering investigations for this type of installations.
WSTĘPNE OPRACOWANIE I OCENA WŁAŚCIWOŚCI POLEPSZACZA DO GLEBY W POSTACI GRANULATU
PRELIMINARY STUDY AND EVALUATION OF SOIL IMPROVER PROPERTIES IN THE PELLETS FORM
Anna Choińska-Pulit, Amelia Zielińska, Dominka Kufka – “ Poltegor-Instytut” Instytut Górnictwa Odkrywkowego, Wrocław
Proces granulacji jest jedną z najczęściej stosowanych metod otrzymywania stałych nawozów rolniczych i polepszaczy gleby. Ze względów praktycznych i ekonomicznych istotne jest wytworzenie produktu o odpowiedniej konsystencji, trwałości i zdolności do rozkładu w warunkach uprawy. Celem badań było przygotowanie granulatu polepszacza gleby o pożądanych właściwościach fizycznych i reologicznych. W badaniach wykorzystano 8 wariantów materiałów scalających w postaci zawiesiny/roztworu oraz w postaci proszku: bentolizer S, bentolizer SN, bentolizer SN extra, bentolizer H, karboksymetyloceluloza (CMC), klej skórny, hydrolizat kolagenowy i skrobia, których optymalne stężenie określono eksperymentalnie. Oceniono plastyczność uzyskanej masy oraz kształt granulek. Oszacowano również ekonomiczny aspekt ich wykorzystania w rolnictwie. Zbadano grubość, twardość i suchą masę otrzymanych granul, a także przeprowadzono testy doniczkowe na wybranych wariantach w warunkach atmosferycznych.
The granulation process is one of the most common methods used to obtain solid agricultural fertilizers and soil improvers. It is important for practical and economic aspects to produce a product with the appropriate consistency, durability and ability to decompose under cultivation conditions. The aim of the research was to prepare soil improver pellets with the desired physical and rheological characteristics. The study used 8 variants of integrating materials in the form of suspension / solution and in the form of a powder: bentolizer S, bentolizer SN, bentolizer SN extra, bentolizer H, carboxymethylcellulose (CMC), skin glue, collagen hydrolyzate and starch, the optimal concentration of which was determined experimentally. The plasticity of the obtained mass and the shape of the pellets were assessed. Additionally the economic aspect of their use in agriculture was estimated. The thickness, hardness and dry weight of the obtained pellets were tested, and pot tests were carried out on selected variants in atmospheric conditions.
PROJEKT BADAWCZY „OD ODPADÓW WYDOBYWCZYCH PO CENNE ZASOBY: NOWE KONCEPCJE GOSPODARKI O OBIEGU ZAMKNIĘTYM” (MINRESCUE)
RESEARCH PROJECT „FROM MINING WASTE TO VALUABLE RESOURCE: NEW CONCEPTS FOR A CIRCULAR ECONOMY” (MINRESCUE)
Barbara Rogosz, Marta Resak, Jacek Szczepiński, Adam Bajcar – „Poltegor-Instytut” Instytut Górnictwa Odkrywkowego, Wrocław
W artykule zaprezentowane zostały cele i założenia projektu MINRESCUE „Od odpadów wydobywczych po cenne zasoby: nowe koncepcje gospodarki o obiegu zamkniętym” realizowanego w ramach Funduszu Badawczego Węgla i Stali i współfinansowanego przez polskie Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
The article presents the main aims of the project entitled „From Mining Waste to Valuable Resource: New Concepts for a Circular Economy” MINRESCUE, realized within Research Found for Coal and Steel and co-financed by Polish Ministry of Science and Higher Education.
WERYFIKACJA METODYKI BADAWCZEJ DOTYCZĄCEJ OZNACZANIA CHLORKÓW W WODACH PODZIEMNYCH Z DWÓCH RODZAJÓW OTWORÓW STUDZIENNYCH ZLOKALIZOWANYCH NA TERENIE STACJI POMIARÓW AEROLOGICZNYCH INSTYTUTU METEOROLOGII I GOSPODARKI WODNEJ PIB WE WROCŁAWIU W OKRESIE JESIENNYM I ZIMOWYM
VERIFICATION OF THE RESEARCH METHODOLOGY FOR THE DETERMINATION OF CHLORIDES IN GROUNDWATER FROM TWO TYPES OF WELLS LOCATED AT THE AEROLOGICAL MEASUREMENT STATION OF THE INSTITUTE OF METEOROLOGY AND WATER MANAGEMENT PIB IN WROCŁAW IN AUTUMN AND WINTER
Amelia Zielińska – „Poltegor-Instytut” Instytut Górnictwa Odkrywkowego, Wrocław
W pracy przedstawiono wyniki monitorowania zawartości chlorków w wodach podziemnych w zależności od pory roku i wartości pH wody, z dwóch rodzajów studni: kopanej oraz głębinowej, Scharakteryzowano punkty poboru próbek. Opracowano metodykę badawczą na podstawie normy PN-ISO 9297, którą stosowano do oznaczania zawartości jonów chlorkowych.
The paper presents the results of monitoring chlorides content in groundwater, depending on the season and pH value of the water, from two types of wells: dug and deep well. Sampling points were characterized. The research methodology was developed on the basis of the PN-ISO 9297 standard, which was used to determine the content of chlorides ions.
GRANULOWANIE DROBNYCH FRAKCJI ODPADU WYDOBYWCZEGO Z GNEJSU METODĄ CIŚNIENIOWĄ
GRANULATION OF FINE FRACTIONS OF GNEISS MINING WASTE USING THE PRESSURE METHOD
Amelia Zielińska, Andrzej Pomorski – „Poltegor-Instytut” Instytut Górnictwa Odkrywkowego, Wrocław
Celem artykułu jest ocena jakościowa granulatu wytworzonego z gnejsu i dolomitu jako nawozu rolniczego. Wytworzony metodą ciśnieniową granulat został oceniony pod kątem jego właściwości fizycznych i mechanicznych: suchej masy, masy właściwej, gęstości nasypowej i nasypowej utrzęsionej oraz wytrzymałości kinetycznej. Do przygotowania granulatu zastosowano różne dodatki lepiszcza w postaci bentolizera (1%; 2%; 5%) oraz karboksymetylocelulozy (0,5%; 1%; 2%). Najwyższą jakość spośród testowanych granulatów uzyskano przy 5% dodatku bentolizera oraz 2% dodatku karboksymetylocelulozy.
The aim of the article is to qualitatively assess granules made of gneiss and dolomite as agricultural fertilizer. The granulate produced by the pressure method was assessed in terms of its physical and mechanical properties: dry mass, specific weight, tapped bulk and loose bulk density and kinetic durability. Various binder additives in the form of bentolizer (1%; 2%; 5%) and carboxymethylcellulose (0.5%; 1%; 2%) were used to prepare the granulate. The highest quality among the tested granulates was obtained with 5% addition of bentolizer and 2% addition of carboxymethylcellulose.
DWA DZIESIĘCIOLECIA „TUROWA”
TWENTY FIVE YEAR OF LIGNITE OPEN PIT MINE „TURÓW” (1967)
Mgr inż. Władysław Witek, Dyrektor Kopalni Węgla Brunatnego „Turów”
EWOLUCJA PROGRAMU ROZWOJU PRZEMYSŁU WĘGLA BRUNATNEGO W POLSCE (1967 r.)
EVOLITION OF THE LIGNITE INDUSTRY DEVELOPMENT PROGRAM IN POLAND (1967)
Mgr inż. Jerzy Mossakowski, Zjednoczenie Przemysłu Węgla Brunatnego, Wrocław