ANTROPOGENICZNE ZMIANY KRAJOBRAZU ZWIĄZANE Z DAWNYM GÓRNICTWEM WĘGLA BRUNATNEGO NA PRZYKŁADZIE POLSKIEJ CZĘŚCI OBSZARU ŁUKU MUŻAKOWA
ANTHROPOGENIC LANDSCAPE CHANGES CONNECTED WITH THE OLD BROWN COAL MINING BASED ON THE EXAMPLE OF THE POLISH PART OF THE MUSKAU ARCH AREA
Jacek Koźma – Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy Oddział Dolnośląski, Wrocław
W artykule omówiono zmiany pierwotnego krajobrazu geologicznego obszaru polskiej części Łuku Mużakowa wywołane dawnym odkrywkowym i podziemnym górnictwem węgla brunatnego, iłów ceramicznych oraz piasków i żwirów. Dla potrzeb identyfikacji form antropogenicznych wykorzystano metody wizualizacji numerycznego lidarowego modelu rzeźby terenu, w zestawieniu z historycznymi mapami topograficznymi i planami górniczymi. Wyniki ilościowej analizy form antropogenicznych z zastosowaniem metod analizy GIS, dostarczyły informacji na temat wykształcenia współczesnego krajobrazu pogórniczego.
Changes of the primeval geological landscape due to former lignite, ceramic clays as well as sand and gravel open-cast and underground mining, in the Polish part of Muskau Arch have been discussed in this paper. For the purposes of identification the anthropogenic forms visualisation methods of high-resolution lidar terrain model have been used, in accordance with
historical topographical maps and mining plans. The results of the quantitative GIS analysis of the anthropogenic forms made in the selected area, provided information on the contemporary post-mining landscape.
WYKORZYSTANIE FOTOGRAMETRII CYFROWEJ W GEOLOGII I GÓRNICTWIE
THE USE OF DIGITAL PHOTOGRAMMETRY IN GEOLOGY AND MINING
Marek Sołowczuk – SHH Sp. z o.o., Wrocław
Artykuł omawia wykorzystanie technologii fotogrametrii cyfrowej do tworzenia modeli przestrzennych mających zastosowanie w geologii i górnictwie. W artykule przedstawione zostały podstawowe informacje dotyczące cyklu technologicznego: od procesu gromadzenia danych, poprzez ich przetwarzanie, do wygenerowania modelu powierzchni. Zaprezentowane zostały również przykłady wykorzystania ww. technologii w górnictwie odkrywkowym oraz w geologii.
The article discusses the use of digital photogrammetry to create spatial models applicable in geology and mining. The article presents basic information on the technology cycle, from data collection, through processing, to generate a surface model. There were also presented examples of the mentioned above technology in surface mining and geology.
ZASTOSOWANIE SYMULACJI GEOSTATYSTYCZNEJ DO OCENY DEFICYTÓW ROZPOZNANIA ZŁOŻA
ASSESSMENT OF THE DEFICITS IN THE DEPOSIT RECOGNITION USING GEOSTATISTICAL SIMULATION
Wojciech Naworyta – Wydział Górnictwa i Geoinżynierii, AGH Akademia Górniczo-Hutnicza im. St. Staszica w Krakowie
W artykule przedstawiono jedną z możliwości wykorzystania symulacji geostatystycznej do oceny deficytów rozpoznania złoża. Zaproponowane w artykule rozwiązanie jest możliwe wyłącznie przy wykorzystaniu symulacji geostatystycznej. We wstępie opisano właściwości metod interpolacyjnych z podkreśleniem symulacji. Przedstawiono procedurę jednej z metod symulacyjnych – Warunkowej Sekwencyjnej Symulacji Gaussa. Na podstawie jednego ze złóż węgla brunatnego przedstawiono studium przypadku. Metodą symulacji modelowano miąższość złoża M [m]– ważny parametr, na podstawie którego szacuje się wielkość zasobów. Dla porównania model wykonano również metodą krigingu zwyczajnego. Szczególną uwagę poświęcono mapie rozkładu odchylenia standardowego symulacji, na podstawie której zidentyfikowano obszary o dużej wartości błędu. Obszary o podwyższonej wartości odchylenia standardowego powinny być traktowane priorytetowo w kolejnych fazach dokumentowania złoża. Identyfikacja deficytów rozpoznania umożliwia optymalne lokowanie środków przeznaczonych na prace geologiczne.
The article presents a possibility of geostatistical simulation application to assess the deficits in the deposit recognition. The only interpolation method, which can be used for such purpose is the geostatistical simulation. In the introduction of the article the properties of interpolation methods, with special emphasis on geostatistical simulation were summarized. The procedure of
the Conditional Sequential Gaussian Simulation method was described. Basing on the exploration data of one lignite deposit a case study with the application of simulation was presented. Using simulation method the thickness M [m] of the deposit – an important parameter, used for reserves estimation, was modeled. For comparison reason, the second model using ordinary kriging was performed. Particular attention was paid to the distribution of the standard deviation of models. Based on the standard deviation map the areas of higher error value were identified. The areas of higher model error should be better recognized
in the future phase of the deposit recognition. The result of the geostatistical simulation allows for optimal placement of funds allocated for geological works.
MIEĆ MIEDŹ, CZYLI JAK SZACOWANO ZASOBY ZŁOŻA MIEDZI WCZORAJ I DZISIAJ – NA PRZYKŁADZIE ZŁOŻA Cu-Ag SIEROSZOWICE
RESOURCES ESTIMATION YESTERDAY AND TODAYS – ON THE EXAMPLE OF Cu-Ag SIEROSZOWICE DEPOSIT
Adam Jędrzejek, Patrycja Otrębska, Monika Wasilewska–Błaszczyk, Jerzy Wójtowicz – WGGiOŚ, AGH Akademia Górniczo–Hutnicza, Kraków
W artykule przedstawiono wyniki szacowania zasobów Cu na etapie wstępnego rozpoznania złoża za pomocą otworów wiertniczych z wykorzystaniem metod wieloboków Bołdyriewa i krigingu zwyczajnego. Porównano je z oszacowaniami zasobów metodą krigingu zwyczajnego dokonanymi po rozcięciu złoża wyrobiskami górniczymi i ich opróbowaniu, traktując je jako bliskie nieznanym rzeczywistym zasobom. Wyniki wskazują na około 2-krotnie mniejsze błędy oszacowania zasobów w przypadku zastosowanej metody geostatystycznej. Zasoby Cu obliczone metodą wieloboków Bołdyriewa obciążone są około 24% przeszacowaniem. Przeszacowanie w przypadku metody krigingu zwyczajnego jest o blisko połowę mniejsze. Z tych względów metoda krigingu powinna być rekomendowana w przypadku szacowania złóż rudnych cechujących się nieciągłością występowania i
dużą zmiennością parametrów złożowych.
The paper presents the results of Cu resources estimation, at the stage of preliminary exploration of the deposit through boreholes, using Bołdyriew’s polygons and ordinary kriging methods. Results of this estimation were compared with ordinary kriging estimation made after deposit cutting with mining excavations and their sampling, treating the latter as close to the real unknown resources. The results indicate an approximately 2-times lower resource estimation errors for ordinary kriging. Cu resources calculated using Bołdyriew’s polygons are biased with approximately 24% overestimation, and overestimation in the case of ordinary kriging method is nearly half this value. For these reasons, the kriging method should be recommended for the estimation of ore deposits which are characterized by a discontinuity and high variability of resource parameters.
BADANIE STRUKTURY ZMIENNOŚCI ZASOBNOŚCI PIERWIASTKÓW TOWARZYSZĄCYCH (As, Co, Pb) W ZŁOŻU Cu–Ag LGOM (KOPALNIA RUDNA): KONIECZNE, PRZYDATNE CZY ZBĘDNE?
STUDY OF VARIABILITY STRUCTURE OF ACCUMULATION INDEX OF ACCOMPANYING ELEMENTS (As, Co, Pb) IN THE Cu-Ag DEPOSITS (LGOM, RUDNA MINE):ESSENTIAL, USEFUL OR NEEDLESS?
Justyna Auguścik, Jacek Mucha, Monika Wasilewska–Błaszczyk – WGGiOŚ, AGH Akademia Górniczo–Hutnicza, Kraków
W artykule przedstawiono wynik badania struktury zmienności zasobności pierwiastków towarzyszących złożom Cu-Ag LGOM. Wskazano na trudności w jej badaniu spowodowane nieciągłością występowania podwyższonych zawartości pierwiastków, ich skrajnie dużą zmiennością. Opis struktury zmienności w ujęciu geostatystyczym jest wysoce przydatny z punktu widzenia wiarygodnego odwzorowania rozmieszczania zasobności tych pierwiastków, a w szczególności dla celów wykrywania i eliminowania ze zbiorów danych wartości anomalnych maskujących nielosową strukturę ich zmienności. Stwierdzono umiarkowany dla zasobności ołowiu i wyraźny dla arsenu i kobaltu udział składnika nielosowego w ich strukturze zmienności, ujawniający się do odległości od 0,5 do 1km. W przypadku zasobności kobaltu i ołowiu ujawniono słabą kierunkową zmienność, natomiast zmienność arsenu jest izotropowa. Geostatystyczna procedura krigingu poligonowego wykazała, że oszacowania średnich zasobności Co, Pb i As cechują się wielokrotnie niższą dokładnością oszacowania w stosunku do oszacowań Cu i Ag. Uwzględnienie w procedurze krigingu informacji o dość wyraźnej anizotropii zmienności zasobności ołowiu i kobaltu nie prowadzi do zauważalnego obniżenia wartości prognozowanych błędów oszacowań co upoważnia do stosowania prostszego, izotropowego modelu struktury ich zmienności.
The paper presents result of study of the variability structure of the elements accompanying Cu-Ag LGOM deposits. Difficulties of this study are related to the discontinuity caused by the presence of elevated contents of elements, their extremely high variability and the occurrence of anomalous values. Description of the variability structure in geostatistical terms is highly useful from the perspective of reliability of mapping of these elements, in particular for detecting and eliminating of anomalous value from the data sets masking non-random structure of their variability. It was stated moderate for accumulation index of lead and evident for accumulation index of arsenic and cobalt participation of non-random component in they variability structure, revealing to the distance from 0.5 to 1km. In the case of accumulation index of cobalt and lead week directional variability is observed and the arsenic variability is practically isotropic. Polygonal kriging estimation of the average accumulation index
of Co, Pb and As, are characterized by multiple lower accuracy of estimates with respect to Cu and Ag. Taking into account in the kriging information about quite evident anisotropy of lead and cobalt accumulation index has not resulted in a reduction of the kriging estimation errors. In geological-mining practice, can be assumed simpler, isotropic model of variability structure of these elements.
WPŁYW PROCESÓW POMAGMOWYCH I HIPERGENICZNYCH NA JAKOŚĆ KOPALINY WYSTĘPUJĄCEJ W ZŁOŻU GRANITÓW „GNIEWKÓW”
AN IMPACT OF POST-MAGMATIC AND HYPERGENIC PROCESSES ON THE QUALITY OF GRANITOIDES OF THE GNIEWKÓW DEPOSIT
Marek Rembiś – Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska, Katedra Geologii Złożowej i Górniczej, AGH Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie
Artykuł dotyczy granitoidów z masywu Strzegomia-Sobótki, które odsłaniają się w złożu „Gniewków”. Wyniki badań petrograficznych niezmienionych i przeobrażonych granitoidów odniesiono do oznaczonych wartości podstawowych fizyczno-mechanicznych właściwości tych skał, wykorzystując w tym celu statystyczny plan sympleksowo-kratowy typu {6,2} z programu Statistica. Wykazano, że powszechna serycytyzacja plagioklazów i chlorytyzacja biotytu, zachodzące na etapie pomagmowym, głównie w warunkach hydrotermalnych, wpłynęły istotnie na wzrost nasiąkliwości wagowej i obniżenie wytrzymałości na ściskanie
granitoidów. W wyniku procesów hipergenicznych, przede wszystkim wietrzenia fizycznego tych skał, składniki mineralne uległy powszechnie spękaniu, natomiast w mniejszym stopniu zaszła serycytyzacja i kaolinityzacja skaleni, wywołana wietrzeniem chemicznym. Zjawiska te spowodowały wyraźne obniżenie zwięzłości granitoidów, wyrażające się wzrostem wartości ścieralności na tarczy Boehmego. Występowanie w złożu kopaliny reprezentującej różny stopień przeobrażenia powoduje, że uzyskiwany surowiec wykazuje zmienną jakość, uzależnioną od miejsca prowadzonej eksploatacji.
The author deals with the granitoids of the Strzegom-Sobótka massif that are exposed in the Gniewków quarry. The results of petrographical investigations of the fresh and altered rock varieties were compared with the physico-mechanical rock properties using the simplex grate statistical plan {6,2} of the Statistica programme. Commonly occurring sericitization of plagioclases and chloritization of biotite, caused by post-magmatic, mainly hydrothermal processes, significantly increases water absorbability and lowers compressive strength of the granitoids. Physical weathering results mainly in fracturing of mineral components, whereas the sericitization and kaolinitization of the feldspars are rather weakly expressed. These processes lowered compactness of the granitoids which is marked by an increased Böhme disc abrasion. Since the alterations of the granitoids spatially differ, also the stone products have variable properties depending on their location within the quarry.
CHARAKTERYSTYKA WYSTĘPOWANIA ZŁOTA RODZIMEGO W KOPALNI KRUSZYW NATURALNYCH PROSZKOWICE (DOLNY ŚLĄSK)
CHARACTERISTICS OF THE OCCURRENCE OF THE NATIVE GOLD IN GRAVEL DEPOSITES FROM PROSZKOWICE MINE (LOWER SILESIA)
Antoni Muszer – Instytut Geologii, Uniwersytet Wrocławski
Andrzej Witt – „Poltegor Instytut” IGO, Wrocław
Katarzyna Komorowska – WCB-EIT+, Wrocław
Zbadano możliwość odzyskiwania z odpadu powstającego podczas eksploatacji złota rodzimego oraz innych minerałów rudnych z okolic Proszkowic w trakcie wydobycia surowców skalnych występujących w terasach rzeki Bystrzyca. Materiał okruchowy pochodzący z eksploatacji osadów czwartorzędowych poddano koncentracji za pomocą metod magnetycznych i grawitacyjnych. W uzyskanych koncentratach stwierdzono obecność głównie magnetytu, hematytu i ilmenitu. Pobocznie lub akcesorycznie występują rutyl, anataz, monacyt, cyrkon i piryt. Podjęto próbę oszacowania potencjału złożowego złota w rejonie Proszkowic. W badanym rejonie może znajdować się przy zaniżonych szacunkach ok. 0,6 g/Mg złota w odpadach produkcyjnych.
The possibility of exploration of the native gold and other ore minerals from the area Proszkowice during rock mining, occurring in the terraces of the river Bystrica have been studied. Clastic rocks derived from exploration of Quaternary sediments were concentrated using the gravity and magnetic methods. In concentrates mainly magnetite, hematite and ilmenite occured. Secondary or accessory minerals were rutile, anatase, monazite, zircon and piryte. An attempt to estimate the potential reservoir of gold in the area Proszkowice was made. Understated estimates of the gold in the studied region were approx. 0.6 g / Mg in waste production.