W Kopalni Węgla Kamiennego „Bogdanka” w Lubelskim Zagłębiu Węglowym (LZW), wciąż problemem pozostaje kwestia kompleksowego wykorzystania wszystkich odmian kopalin wydobywanych podczas eksploatacji węgla. Ze względu na ekologię – m.in. ilość składowanych na hałdach odpadów – jest to bardzo istotny w dzisiejszych czasach problem. W skład kopalin eksploatowanych wraz z węglem wchodzą mułowce, iłowce, piaskowce oraz syderyty i tonsteiny. Utwory syderytowe występują w obrębie iłowców, mułowców oraz piaskowców w różnorakiej postaci. Są spotykane w formie przeławiceń, nagromadzeń sferoidalnych (w tym także septarii) oraz spoiwa w skałach okruchowych.
Utwory syderytowe występujące na obszarze górniczym KWK „Bogdanka” charakteryzują się bardzo dużym zróżnicowaniem form zalegania, składu mineralnego oraz składu chemicznego. Również ich obecność w skałach spągowych i stropowych obu eksploatowanych pokładów wykazuje duże zróżnicowanie. Z map rozkładu przestrzennego można zaproponować perspektywiczne do wykorzystania syderytów obszary kopalni. Potrzebne i wskazane jest poza tym poszukiwanie możliwych dróg utylizacji tych kopalin. Selektywne składowanie odpadów pogórniczych, poeksploatacjnych i przeróbczych , a także ciągły monitoring własności fizykochemicznych utworów syderytowych może bardzo ułatwić ewentualne wykorzystanie.

The problem of using all variants of associated raw materials which are brought out during the exploitation of coal is still an important issue in a „Bogdanka” Coal Mine in Lublin Coal Basin. It is very important nowadays problem on account of ecology – among others amount of waste stored on slag heaps. Mudstones, claystones, sandstones, siderites and tonsteins occur together with coal in exploited ore. Siderite rocks are appearing in clays, mudstones and sandstones in the different forms. They were described as siderite layers, siderite concretions (in it also septaria) and cement in clastic rocks.
Siderite rocks are characterized by very big diversifying forms, mineral and chemical composition. Also their presence in surrounding rocks in both exploited coal seems has big diversifying. On the base of the spatial maps is possible to suggest perspective areas for using siderites. Selective storing waste as well as continuous monitoring of the physical and chemical properties of siderite rocks can be very useful for possible using.

W nawiązaniu do wymagań dotyczących lokalizacji budowy, eksploatacji i zamknięcia, jakim powinny odpowiadać poszczególne typy składowisk różnych rodzajów odpadów, w artykule przedstawiono tok postępowania, istotny dla wstępnego określenia przydatności różnych złóż surowców ilastych do formowania mineralnych barier izolacyjnych. Omówiono proponowany przez autorów zakres prac: studialnych, badań i obserwacji terenowych z poborem próbek do badań laboratoryjnych, badań laboratoryjnych cech identyfikacyjnych gruntów istotnych do formowania barier mineralnych oraz prac kameralnych prowadzących do uporządkowania wyników badań terenowych i laboratoryjnych i dokonania wstępnej oceny przydatności.

The paper, referring to requirements concerning location, exploitation and decomissioning of waste dumps, presents the procedure important for preliminary assessment of various deposits of cohesive soils regarding their usability as material for construction of mineral sealing barriers. Proposed scope of work – study, research and fieldwork with sampling, laboratory studies of samples to measure identification parameters important for mineral barrier construction, as well as work on interpreting the field and laboratory data to preliminarily assess the value of a given resource.

Idea wydobywania i zastosowań kopalin towarzyszących węglom brunatnym jest tak stara jak jego górnictwo. Wydobywanie kopalin towarzyszących podczas eksploatacji złóż węgla brunatnego jest konieczne i użyteczne zarówno ze względów komercyjnyh jak i środowiskowych. Stanowi to ochronę zasobów naturalnych, umożliwia ograniczenie eksploatacji terenu w innych miejscach, a także przyczynia się do stworzenia nowych miejsc pracy w przemyśle wydobywczym i przetwórczym. Wnosi też istotny wkład w ciągły rozwój gospodarki, ekologii i systemów społecznych.
Wydobywanie kopalin towarzyszących stawia duże wymagania przed kierownictwem kopalni – należy zaspokoić wymagania jakościowe klientów i opłacalność procesu w świetle wciąż nasilającej się konkurencji na rynku.
Dobrym przykładem jest eksploatacja mioceńskich iłów, tworzących nadkład w kopalni ILSA (Łużyce). Iły te wykorzystywane były do produkcji cegły klinkierowej w Bückgen, eksportowane do Rosji i Szwecji. Obecnie, węgiel brunatny wydobywany jest głównie w wielkich kopalniach odkrywkowych, gdzie dzięki koncentracji wydobycia osiągana jest opłacalność ekonomiczna, a eksploatacja może być przyjazna środowisku. Podczas tej eksploatacji przemieszczane są zarówno warstwy nadkładu, warstwy międzywęglowe oraz podścielające warstwy węglowe.
W 2006 r. całkowite wydobycie nadkładu w niemieckich kopalniach węgla brunatnego wyniosło 929,6 mln m3. Nadkład złóż łużyckich budują czwartorzędowe piaski i żwiry oraz torfy, a w trzeciorzędzie wystepują: iły, żwiry i piaski kwarcowe. Węglom towarzyszą również bursztyny, kaoliny, bentonity oraz diatomity.
Przedstawono stan niemieckiego rynku surowców skalnych towarzyszących złożom węgla brunatnego i zwrócono uwagę na ich rosnący udział w rynku tych surowców w Niemczech.
Omówiono zagadnienia związane z planowaniem wydobycia węgla brunatnego oraz poruszono uwarunkowania prawne. Ponadto przedstawiono podstawowe wyposażenie techniczne odkrywek i techniczne możliwości eksploatacji kopalin towarzyszących (zastosowanie koparek kołowych z transportem przenośnikowym, usuwanie nadkładu mostami przerzutowymi i usuwanie głazów narzutowych).
Zasygnalizowano również problemy organizacyjne związane z rozpoznaniem i planowaniem wydobycia kopalin towarzyszących w łużyckim zagłębiu węgla brunatnego oraz problemy związane z ich marketingiem.

Problem kopalin towarzyszących stale towarzyszy odkrywkowej eksploatacji węgla brunatnego. W niniejszym artykule podjęto próbę oszacowania ilości odmian litologicznych gruntów, które potencjalnie będą mogły być wykorzystane jako kopaliny towarzyszące złożu węgla brunatnego Złoczew. Wykorzystano do tego środowisko systemu MineScape, w którym powstał model warstwowy oraz blokowy, uwzględniający skomplikowaną budowę tektoniczną złoża. Jednak słabe rozpoznanie złoża otworami wiertniczymi powoduje, że obliczenia zasobów mogą być obarczone znacznym błędem.

The issue of associated mineral raw materials constantly accompany the exploatation of lignite. In the following article it is attempted to estimate the number of lithological types which potentially could be used as associated minerals raw material in Zloczew lignite deposit. The environment of the MineScape system, in which a stratified and block model was created, has been used. It includes complicated tectonicaly structure of ledge. However, the weak recognition of ledge by drilling holes causes the situation in which the calculation of volumes may not be precise.

W strefie kontaktu osadów trzeciorzędowych ze skałami mezozoicznego podłoża w złożu węgla brunatnego Bełchatów pod wpływem procesów wierzenia powstały utwory o zróżnicowanym charakterze mineralogiczno-petrograficznym określane ogólnym mianem „zwietrzeliny”. Przeprowadzone badania mineralogiczno-petrograficzne pozwoliły wyróżnić wśród badanych skał brekcje poli- i monomiktyczne, iły kaolinowe oraz opoki odwapnione. Budująca je substancja krzemionkowa przybiera postać opalu A i CT, chalcedonu oraz kwarcu. Opal i chalcedon stanowią tło skalne, budują litoklasty oraz bioklasty. Kwarc występuje zarówno w formie autigenicznych kryształów jak i ziarn terygenicznych. Ponadto w skład badanych skał wchodzą minerały ilaste reprezentowane przez kaolinit, illit i podrzędnie smektyt. Stwierdzono również relikty mik, skaleni, glaukonitu oraz niewielkie ilości kalcytu.

In contact zone of Tertiary sediments Mesozoic rocks in deposit of lignite “Bełchatów” are result of wheathering processes were formed sediments about different mineralogical and petrografical characters defined general name of ‘’regolit”. Mineralogic and pethrografic examinations permitted to distinguish decalcify rocks and conglomeratic breccias among studies rocks. Forming them silicaeous substance has form opal A and CT, chalcedony and quartz. Opal and chalcedony make up background, build clasts and occurring inside them bioclasts. Quartz occurs as terrigenous form and microcrystals. Moreover studied rocks has in their composition clayey minerals represented by kaolinite, minerals of illite and secondarily smektite group. There was recognized also relict of micas, feldspars, glauconite and a small amounts of calcite pyrite and iron ochre minerals represented by hematite.