W artykule przedstawiono zarys historii powstania największego w Polsce zakładu górniczego eksploatującego złoże bazaltu. Wydarzenia podano chronologicznie, od początku rozpoczęcia eksploatacji złoża, zwanego dawniej „Łysanką”, poprzez likwidację starego układu technologicznego, aż do momentu powstania nowoczesnego zakładu przeróbczego o wielkich możliwościach produkcyjnych kruszyw drogowych i budowlanych. Wydarzenia te pokazano na tle regionu złotoryjskiego, bogatego w tradycje górnicze.

The article outlines the history of foundation of the biggest mining works exploiting basalt deposits in Poland. The events are listed in chronological order, from the beginning of the exploiting (previously the deposit used to be called “Łysanka”), through the clearance of the old technologicalstructure, to the establishment of a modern processing plant with great production capacities of road and building gravel. The region of Złotoryja, amble with great mining traditions, is an example for the described events.

Wprowadzenie nowych technologii wybuchowego urabiania skał zwięzłych w górnictwie odkrywkowym oraz postęp w dziedzinie produkcji ekologicznych materiałów wybuchowych i środków strzałowych, stwarzają możliwości poprawy efektywności robót strzałowych i ograniczania ich niekorzystnych oddziaływań środowiskowych. W artykule opisano pełne spektrum zagrożeń i negatywnych wpływów robót strzałowych na otoczenie kopalń. Przedstawiono ogólne zasady i formuły wyznaczania zasięgu szkodliwych wpływów wynikających ze stosowania materiałów wybuchowych oraz scharakteryzowano główne czynniki warunkujące ograniczanie zagrożeń.

The introduction of new firm rock blasting technologies in open cast mining and the progress in the field of ecological blasting materials production and blasting resources create opportunities to improve efficiency of shot blasting works and limit their unfavorable influence on the environment. A full spectrum of threats and disadvantageous impact of shot blasting works on the surroundings of mine was characterized. General principles and formulas of determining the range of damaging influences, which result from utilizing blasting materials was presented and main factors, which condition the limitation of threats was characterized.

Zaprezentowano ofertę opracowanych technologii i produkcji polskich zapalników nieelektrycznych NITRONEL. Zapalniki te przeznaczone są do użycia w kamieniołomach i kopalniach odkrywkowych

The article presents an offer of developed technologies and production of polish non-electric detonators NITRONEL. These detonators are meant to be used in quarries and open cast mines.

W artykule omówiono powody, wady i zalety wdrażania zintegrowanych systemów zarządzania w oparciu o normy zarządzania jakością, zarządzania środowiskowego oraz zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy. Opisano również strukturę i zawartość trzech rodzin norm stanowiących podstawę poszczególnych systemów zarządzania. Określono powiązania pomiędzy elementami poszczególnych systemów – elementy wspólne, elementy wymagające specyficznego podejścia oraz w formie zestawienia tabelarycznego relacje pomiędzy wymaganiami norm ISO 9001:2000, ISO 14001:2004 i PN-N-18001:2004. Na zakończenie przytoczono kilka przykładowych korzyści: ekonomicznych, organizacyjnych i społecznych wynikających z wdrożenia zintegrowanego systemu zarządzania.

In the article have been discussed reasons, advantages and disadvantages of integrated management systems implementation pursuant to quality management system, environmental management system and safety and health management system. Structure and content of three families of norms, being a base for each management system, have been depicted. Relations between elements of systems have been described: common elements as well as elements requiring specific approach and tabular relations between requirements of norms: ISO 9001:2000, ISO 14001:2004 and PN-N-18001:2004. In the end examples of economic, organisational and social advantages resulting from implementation of integrated management systems were presented.

W artykule opisano nowy, europejski system oceny jakości kruszyw. Głównym jego elementem jest Zakładowa Kontrola Produkcji. Podano definicję, wymagania oraz opisano podstawowe zasady systemu ZKP.

In article a new European evaluation of comformity system of aggregates are described. A Factory Production Control is mainly part of this system. Definitions, requirements and primary principles of FCP system are given.

Bezpieczeństwo ruchu pojazdów po nawierzchni wymaga stosowania odpowiednio dobranych warstw ścieralnych. Nowe technologie, odpowiednio dobrane kruszywa do mieszanek, to wymóg normalizacji europejskiej. Te zagadnienia przedstawiono w artykule.

The security of vehicle motion on the road requires the application of suitably selected abrasive layers. New technologies, carefully selected aggregates in mixtures are the requirements of European normalization.

Wykonano kompleksowe badania wszystkich cech (pełne badania cech klasowych i gatunkowych) kruszyw łamanych ze skał litych stosowanych dla potrzeb polskiego drogownictwa wg PN oraz wszystkich cech tych kruszyw wg PN-EN. Jednocześnie badaniami objęto kruszywa reprezentujące klasy od I do III wg PN. Uzyskane wyniki mogą posłużyć jako jeden z elementów określenia wymagań dla polskich kruszyw w zakresie ich przydatności do poszczególnych typów mieszanek mineralno - asfaltowych z uwzględnieniem klasy ruchu oraz betonów specjalnych dla obiektów mostowych.

A complex research of every characteristic (complete research of class and grade characteristics) of aggregates broken from solid rocks used to satisfy the needs of polish highway engineering according to PN and all characteristics of these aggregates according to PN-EN. Simultaneously the research included the aggregates which represent classes ranging from I to III according to PN. Obtained results could serve as one of the elements which determine the demands for polish aggregates in the scope of their usability to particular types of mineral-asphalt mixtures taking into consideration the class of traffic and special concretes used for bridge objects.

Złoże bazaltu Krzeniów eksploatowane jest od 1927 r., ostatnio przez PG-P BAZALT w Wilkowie. Przedstawiono zagadnienia formalno - prawne i technologiczne związane z wieloletnim procesem zwałowania nadkładu i zagospodarowania odpadów przeróbczych. Procesy te skojarzone są z rekultywacją terenów zbiornika odpadów poflotacyjnych byłej kopalni rudy miedzi LENA.

Krzeniów basalt deposit has been exploited since 1927, most recently by BAZALT Mining & Production Company in Wilków. Legal and technological issues connected to the process of many years’ cap-rock dumping and rock processing wastes development were presented. These processes embrace reclamation of areas of postfloatation wastes dump of former copper ore mine LENA.

Rynek kruszyw bazaltowych uległ w ostatnich latach dużym przemianom. Nastąpił wzrost sprzedaży kruszyw. Powstały nowe kopalnie bazaltu, istniejące zmodernizowały swe zakłady przeróbcze co dało w efekcie obniżkę kosztów, zwiększenie mocy produkcyjnych.

The market of basalt products has considerably changed in last years. New basalt mine came into operation, existing mines were modernized which gave in effect the reduction of costs and enlargement productive powers.