Stale typu Hardox należą do zaawansowanych stali niskostopowych. Ostatnio istnieją plany szerszego zastosowania tych stali na elementy podstawowych maszyn górnictwa węgla brunatnego. Do tej pory nie ma wielu prac na temat tych stopów i występuje niedostateczna wiedza o tych zaawansowanych stopach. Informacja o tych stopach pochodzi głównie od producenta i odnosi się do stanu dostarczenia, czyli po hartowaniu i odpuszczaniu. W tym stanie stale te charakteryzują się wysokimi właściwościami mechanicznymi. Brak natomiast informacji o właściwościach tych stali w innych stanach. W prezentowanej pracy badane były stale Hardox 400 i Hardox 500 w stanie normalizowanym. Rozważano dynamiczne własności tych stali. Analizowano udarność wyznaczoną w próbie Charpy’ego oraz charakter przełomów w zakresie temperaturowego przejścia plastyczno kruchego. Badano próbki wycięte wzdłuż i w poprzek do kierunku przeróbki plastycznej. Badania prowadzono w zakresie temperatur -40o - 20oC. Występuje znacząca różnica między temperaturą przejścia plastyczno-kruchego wyznaczoną na podstawie próby udarności oraz na podstawie charakteru przełomu. W temperaturze 20oC stale Hardox 400 i Hardox 500 po normalizowaniu charakteryzują się wysokimi wartościami udarności i jednocześnie wykazują częściowo kruchy przełom. W temperaturze 0oC wartości zaabsorbowanej energii nadal są względnie wysokie, podczas gdy powierzchnia przełomu wykazuje około 50-cio procentowy udział przełomu kruchego. W temperaturze -40oC stale Hardox w normalizowanym stanie cechują się niską wartością udarności i wykazują prawie całkowicie kruchy przełom. Generalnie, temperatura przejścia plastyczno – kruchego określona na podstawie wartości otrzymanych w próbie Charpy’ego jest znacząco niższa od temperatury wyznaczonej na podstawie charakteru przełomu. Wyniki prezentowanych badań pokazują, że wytrzymałość na obciążenia udarowe badanych stali w stanie normalizowanym w temperaturach poniżej 0oC nie są dostateczne.

Hardox steels belong to low-alloyed advanced steels. Recently the steels are predicted to be applied, instead of present materials, in basic machines of brown coal mining. Till now there is not many works on the alloy and there is not sufficient knowledge of the advanced steels. The all information we have about the steels arises mainly from manufacturer and refers to delivered state (after hardening and tempering). In the state the Hardox steels are characterized by high mechanical properties. There is lack of information about properties of the steels in other states. In this paper Hardox 400 and Hardox 500 steels in normalized state were investigated. Dynamic properties of the steels are considered. Charpy V – notch (CVN) test results in the ductile – to – brittle transition temperature region and character of fracture were analyzed. Samples tested were cut out longitudinally and transversely in relation to cold work direction. The results of CVN test for the two steels, in the range of temperatures from -40 to 20oC, are presented in this paper. There is a significant difference between ductile – to – brittle transition temperature estimated from results of CVN test and character of fracture. At 20oC temperatures Hardox 400 and Hardox 500 steels after normalization present high values of Charpy V energy absorbed and at the same time exhibit partly brittle cleavage fracture. At 0oC temperature values of energy absorbed of normalized samples are also relatively high, while contribution of brittle fracture of the samples is about 50%. At -40oC temperature samples after normalization present very low values of energy absorbed and exhibit almost entirely brittle fracture. In the main, ductile – to – brittle transition temperature, taking into account values of Charpy V energy absorbed is significant lower than the temperature evaluated from a character of fracture for normalized state. Results of the investigations show that impact strength of the tested steels is not sufficient in normalized state at temperatures below 0oC.

Na podstawie przeglądu literaturowego, dokonano modyfikacji zanurzeniowej powłoki cynkowej dwoma wybranymi stopami aluminium, tj. PA2 (ENWA-5251) i PA6 (ENAW-2017A), w celu podwyższenia jej odporności korozyjnej. Stopy te dodawano do wyjściowej kąpieli cynkowej w ilości 8%. Zwiększenie trwałości zanurzeniowej powłoki cynkowej jest szczególnie ważne dla jej zastosowań w środowiskach morskich i przemysłowych, w których ochronna warstwa czystego cynku ulega szybkiemu niszczeniu. Wzrost odporności korozyjnej klasycznej powłoki cynkowej uzyskuje się poprzez modyfikację jej składu chemicznego lub przez dodatkowe pokrywanie odpowiednio dobranymi zestawami powłok lakierowych (system Duplex). Odporność korozyjną modyfikowanych powłok badano w odniesieniu do wyjściowej powłoki cynkowej w komorach korozyjnych solnej i z atmosferą wilgotnego SO2. Dokonano także identyfikacji struktur uzyskanych powłok. Metodą potencjodynamiczną w roztworze 3% NaCl, a także w roztworze 3% Na2SO4 wyznaczono prądy korozyjne określające odporność korozyjną badanych powłok. Stwierdzono, że najwyższą odporność korozyjną wykazała powłoka cynkowa modyfikowana stopem PA2.

Using literature data the hot-dip zinc coating modification with the two selected aluminum alloys PA2 (ENWA-5251) and PA6 (ENAW-2017A) was carried out to enhance its resistance to corrosion. The coating wear resistance is of particular importance for applications in hostile marine environment and industrial atmospheres where protective layer of pure zinc quickly wears out. The zinc coating protective quality can be enhanced by modification of its chemical composition or/ and by covering it with additional layer of paint (Duplex system). The initial concentration of PA2 (ENWA-5251) and PA6 (ENAW-2017A alloys in zinc bath was 8 %. The corrosion was produced using corrosion chambers with salt spray and wet SO2 atmospheres and the corrosive wear of modified coatings was compared to the wear of the typical coating made of pure zinc. From the coatings’ structure and potentiodynamic investigations in 3 % NaCl and 3 % Na2SO4 can be concluded that the highest protective quality has the zinc coating modified with PA2 alloy.

W artykule przedstawiono wybrane wyniki badań zmęczeniowych i niszczących pojedynczej koleiny mostu MS-20 oraz badań statycznych i zmęczeniowych próbek ze stali WELDOX 900 w zakresie niskiej liczby cykli.

In this paper some selected results of strength and destroy tests bridge MS-20 is presented. The paper also shows static and low cycles fatigue tests of WELDOX 900 steel.

W artykule przedstawiono ogólną charakterystykę układaczy w kontekście tworzenia ich struktury konstrukcyjnej. Opracowano stanowisko laboratoryjne, które umożliwia doświadczalny dobór wybranych parametrów układacza mostowego.

In the paper authors presented general profile of bridge-layer manipulators in context of its design structures formation. Designed and developed laboratory device enables experimental selecting of needed parameters of bridge-layer manipulator.

Autorzy prezentują właściwości min przeciwpiechotnych w oparciu o badania laboratoryjne i terenowe wykonane na ćwiczebnych minach przeciwpiechotnych i w oparciu o testy przeprowadzone na modelach min wyposażonych w czujniki pomiaru nacisku i ugięcia. Modele pozbawione były zdolności bojowych jednakże ich rozmiar i ciężar był takie same jak w przypadku min bojowych. Celem badań było ustalenie wpływu rodzaju, stanu i grubości warstwy gleby na transmisję ładunku z powierzchni gruntu do pokrywy zapalnika miny. Umożliwiło to określenie optymalnych parametrów dla trałów pancernych o działaniu dynamicznym wpływającym zarówno na miny umieszczone w ziemi jak i te na powierzchni.
Analiza struktury min przeciwpiechotnych wykorzystywanych przez armie w różnych krajach wykazała, że polskie miny TM 62M były najodpowiedniejsze dla określenia technicznych i taktycznych wymogów dla modeli min przeciwpiechotnych. Wybór taki gwarantuje, że badania nad modelami min będą prowadzone w takich samych warunkach jak przy minach ćwiczebnych. Wyniki badań mogą zatem być wykorzystane przy zmianach parametrów modeli min przeciwpiechotnych.

The authors present a concept of examination of antitank mine properties based on laboratory and military training ground tests done on antitank training mines and on tests carried out on mine models equipped with force and deflection sensors. The models were deprived of combat facilities, but their shape and weight were similar to those of combat mines. The aim of the research was to determine the influence of type, state, and coat thickness of the soil on load transmission from ground’s surface to the lid of the mine fuse. It made it possible to determine optimal parameters for mine sweeping equipment with dynamic effect on both the mines laid in the soil, and those on the ground surface.
The results of analysis of structures of antitank mines used by armies in different countries showed that the Polish-made TM 62M mine was suitable for determining technical and tactical requirements for antitank mine model. Such a choice also gave a guarantee that the research on mine models would be carried out in the same conditions as the training mines tests. The results of the research could then be used to verify the parameters of antitank mine models.

W artykule przedstawiono nowe podejście do zagadnienia zapewnienia wymaganej trwałości zmęczeniowej konstrukcji nośnych maszyn produkowanych jednostkowo i przeznaczonych do pracy w szczególnie trudnych warunkach eksploatacyjnych. Na przykładzie koparki KWK-910 przeznaczonej do eksploatacji złóż trudno urabialnych zaprezentowano zastosowaną procedurę projektową obejmującą wymiarowanie konstrukcji, zapewnienie żądanej jakości wykonania oraz ocenę zasobu trwałości projektowej w zakresie zmęczenia na podstawie wyników ciągłych pomiarów naprężeń eksploatacyjnych w wybranych punktach referencyjnych konstrukcji. Zaproponowano modyfikację parametrów siłowych mechanizmów maszyny na etapie eksploatacji jako końcową fazę procesu projektowego w celu uzyskania wymaganej trwałości zmęczeniowej konstrukcji poddanej obciążeniom zmiennym.

A new approach to the problem of ensuring demanded fatigue life for unique heavy duty machines was presented in this paper. A new concept of the steel structure designing was illustrated by an example of the bucket wheel excavator KWK-910 dedicated to digging a hard material. It contains dimensioning of the structure, ensuring proper quality level in manufacturing and calculating the resulting fatigue life on the base of exploitation stresses in chosen reference points of the steel structure. Proposal of modifying main drives parameters as the way of ensuring demanded fatigue life of welded steel structure was presented.

W artykule opisano badania wpływu rodzaju napełniacza w smarze plastycznym na efektywność smarowania węzłów ślizgowych pracujących przy tarciu mieszanym. Badania tribologiczne prowadzono na aparacie cztero kulowym z zastosowaniem wytycznych normy PN-76/C-04147. Analizie poddano kompozycje smarowe mające 6% wagowo przyjętych napełniaczy. Efektywność analizowanych smarów oceniano według czterech wielkości kryterialnych, tj. granicznego obciążenia zużycia Goz, wskaźnika zużycia Ih , zużycia kulek d oraz obciążenia granicznego Fg. Wykazano, że dobierając odpowiedni zestaw napełniaczy do smaru litowego 1S, można bardzo znacząco polepszyć jego efektywność smarowania. Można uzyskać kompozycję smarową, która w stosunku do smaru bazowego ma niektóre wskaźniki efektywności nawet czterokrotnie większe. Przykładowo, pakietem takim jest proszek miedzi i PTFE, który dodany w ilości 6% wagowych do smaru litowego 1S zwiększa obciążenie graniczne z wartości 126 daN do 550 daN.

In the paper, the influence of the type of filler in a lithium grease lubricant on the efficiency of lubrication of friction pairs operating under mixed friction conditions has been described. The testing was carried in agreement with the guidelines of the PN-76/C-04147 standard using a four ball apparatus. Lubricant compounds containing 6 wt% of the assumed fillers were tested. The efficiency of the tested lubricants was evaluated using four criteria magnitudes: the limiting wear load Goz; wear index Ih, ball wear d and limiting load Fg. It was proved that with a skilfully selected set of fillers, the efficiency of the 1S lithium grease efficiency might be considerably enhanced. It is possible to obtain compositions that have some of the indices four times higher than in the base grease. An exemplary set is a mixture of copper and PTFE powders which, when added to a lithium grease, increases its limiting load from 126 daN to 50 daN.

Dane producenta dotyczące właściwości czujnika wiroprądowego nie zawierają dostatecznych informacji o jego przydatności do pomiarów dynamicznych. Celem pracy było sprawdzenie jak tego typu czujnik zachowuje się podczas pomiarów drgań obiektu zachodzących z różnymi częstotliwościami oraz ustalenie wpływu szczeliny pomiarowej i wybranych parametrów kształtu tego obiektu na wskazania tego przetwornika. W pracy przedstawiono wyniki badań czujnika wiroprądowego IN081 firmy Bruel & Kjaer współpracującego z próbkami ze stali 45. Wyniki pomiarów zrealizowane z użyciem tego czujnika w odniesieniu zarówno do powierzchni płaskiej, jak i walcowej pozwoliły stwierdzić, że jego przydatność do pomiarów drgań jest ograniczona. Czujnik wiroprądowy można z powodzeniem stosować do pomiarów przemieszczeń statycznych lub wolnozmiennych. W przypadku pomiaru drgań sygnały uzyskane za pomocą takiego czujnika mogą by przydatne do estymacji ich widma, lecz nie mogą być wiarygodnym źródłem informacji ilościowych o poziomie amplitud tych drgań. Wynika to zarówno z nieliniowej zależności amplitudy drgań od wielkości szczeliny pomiarowej, jak i różnego charakteru tej nieliniowości w zależności od częstotliwości drgań.

Manufacturer’s data relating proprieties of eddy current sensor do not contain sufficient information about its usefulness to measurement of vibration. The aim of this study was to check how this type of sensor behaves during vibration of object subjected the excitations with different frequencies as well as the determination of influence of measuring gap and chosen parameters of this object shape on indication of this sensor. Results of testing of the sensor type IN081 of Bruel & Kjaer were in this work presented. The sensor was co-operated with samples made of steel 45. Measurements realized using this sensor relate both to plane as cylindrical surface enabled to conclude that its usefulness to measure vibration was limited. This kind of sensor can be successfully applied to static or quasi-static measurements, but in case of vibration signals measured using such sensor can be useful to estimation spectrum of vibration. However these signals can not be the reliable source of quantitative information about level of vibration amplitudes. It appears from non-linear dependence amplitude of vibration on size of measuring gap as well a different character of this nonlinearity accordingly to frequency of vibration.

Artykuł przedstawia wyniki analizy nośności i stateczności zbioru 25 suwnic pomostowych dwudźwigarowych zaprojektowanych w Ośrodku Badawczo – Rozwojowym Dźwignic i Urządzeń Transportowych „Detrans” w Bytomiu. Ponadto omówiono zasady budowy modeli numerycznych i kojarzenia obciążeń.

The article shows results of 25 overhead traveling cranes strength and stability analysis. The cranes were designed and carried out in 1970-2005 in Research and Development Center Detrans. Additionally the FEM models creating principles and load combinations are discussed.

Zaprezentowano problemy pojawiające się w trakcie analizy uszkodzeń maszyn. Omówiono sposoby opisu uszkodzeń oraz metody analizy uszkodzeń wykorzystywane w niezawodności i bezpieczeństwie. Przedstawiono typowe błędy baz danych o uszkodzeniach oraz ich przykłady w badaniach eksploatacyjnych. Zwrócono szczególną uwagę na opis rodzaju uszkodzenia jako podstawy metody FMCEA. Dokonano klasyfikacji opisów uszkodzeń i pokazano główne obszary wykorzystania analizy uszkodzeń.

Problems dealing with machine failure analysis are presented. The way of failure description and methods of failure analysis applied in reliability and safety are discussed. Typical errors in failure databases and examples taken from field tests are presented. Special attention is directed on description of failure mode as a basis of FMECA. Classification of failure descriptions and main fields of its application are shown.

Gdy czas realizacji i konkurencja nas goni, podejmujemy coraz to wyższe ryzyko, że wyniki badań doświadczalnych – próbnych – nie sprawdzą się. Wnioskowanie indukcyjne wsparte wieloletnimi badaniami zastępujemy badaniami rozpoznawczymi a wykorzystując doświadczenie, umiejętności i intuicję dedukcyjnie tworzymy obraz rzeczy jeszcze nie wykonywanych. Wspomaga nas w tym metodologia zawierająca strategię, strukturę, atrybuty, abstrakcje połączone fenomenologicznym poszukiwaniem istoty rzeczy. Powstaje układ systemów logiczny i fizyczny, w którego budowie wspomóc nas mogą intensywnie rozwijane metody obiektowe.

When the deadline and our competition is chasing us we tend to take even a greater risk that the result of our empirical research will fail us. Inductive way of drawing conclusions supported by years of research is replaced with cognitive research and by means of our experience, skills and intuition we deduct the picture of things that have not been done. In this we support ourselves with methodology consisting of strategy, structure and attributes and abstraction connected with phemonological search of the heart of things. It creates a system set both logical and physical in the creation of which we can be supported by intensively developed object methods.

Artykuł przedstawia analizę warunków przepływu materiału ziarnistego typu cement w węźle odbojowym, zbudowanym w oparciu o płaską płytę odbojową. Analizę wykonano dla przepływów ustalonych w czasie przebiegających z dużymi prędkościami. Przedstawiono matematyczny sposób opisu prędkości materiału opuszczającego płytę odbojową węzła odbojowego oraz równanie końcowe umożliwiające wyznaczenie wartości prędkości materiału z dokładnością wystarczającą dla zastosowań praktycznych. W artykule przedstawiono również weryfikację proponowanych rozwiązań matematycznych zrealizowaną dla warunków przemysłowych panujących na linii produkcyjnej cementu w Cementowni Lafarge - Kujawy oraz omówiono uzyskane wyniki poznawcze.

The paper presents the analysis of a stationary flow of fine material, such as cement, in an impact point with a flat impact plate. The analysis was carried out for stationary flows proceeding with high velocities. It also presents a mathematical method of description of the velocity of material leaving the impact plate of the impact point as well as the final equation, which enables determination of the value of the velocity of the material with the accuracy sufficient for practical use. The verification of the proposed mathematical method was carried out in industrial conditions i.e. in the cement production line in the Cement Lafarge – Kujawy plant. The obtained results of the verification have been also presented and discussed.

Obowiązujące przepisy i normy wymagają, aby przed dopuszczeniem do eksploatacji maszyny podstawowe przeznaczone do pracy w kopalniach odkrywkowych posiadały zatwierdzony dowód stateczności. Nowo budowane lub modernizowane, które uległy zmianom masowym lub konfiguracyjnym wymagają obowiązkowo przeprowadzenia wyważania obiektu fizycznego. W pracy zostanie przedstawiona metodyka wyważania tej grupy maszyn. Przedstawione zostaną wyniki z pomiarów wyważania przenośnika gąsienicowego w kopalni Neyelii w Indiach [9].

Strip mining machines require confirmed stability proof before approval for operation. New designed or modified machines (weight modifications or structural modifications) require also weighing measurements of real objects. In the paper weighing method of such machines is presented. The weighing results of mobile transfer conveyor are presented in the paper.

Stale wzrastający udział samochodu jako środka transportu powoduje coraz większe natężenie ruchu drogowego i powinien pociągać za sobą rozwój całego systemu komunikacji drogowej. Niski poziom bezpieczeństwa na drodze wynika ze słabego rozwoju infrastruktury drogowej, nieprzystosowanej do coraz większej liczby pojazdów oraz niedostosowania się kierowców do warunków panujących w systemie, czasem umyślnie, ale często z braku doświadczenia lub nieświadomości o niekorzystnej sytuacji panującej na drodze. Poprawę przynieść może zaawansowane monitorowanie stanu sytemu transportu drogowego. Jako obiekt rozległy stwarza on szereg problemów związanych z jego diagnozowaniem. Opracowanie i wdrożenie syntetycznego wskaźnika zagrożenia poziomu bezpieczeństwa pozwoli na zaawansowane diagnozowanie systemu oraz wykorzystanie wskaźnika nie tylko w okresowych analizach stanu obiektu, ale także przez użytkowników systemu podczas poruszania się na danym odcinku drogowym.

The constantly increasing participation of cars as means of transport causes the increase of traffic density and should entail the development of the whole road transport system. The low level of traffic safety on roads results from the insufficient development of road infrastructure, unadapted to constantly increasing number of vehicles and from the fact drivers are not adapted to conditions existing in the system, sometimes purposely, but often from their inexperience or ignorance about the current unfavorable situation on the road. An advanced monitoring of the road transport system can assure the improvement. As a wide spread object, the road transport system causes a number of problems concerning diagnosing its state. The synthetic safety level factor, generated and implemented into the system, permits to introduce the advanced diagnosing and permits to use itself not only in periodical analysis, but also by vehicle users during driving on the given section of the road net.

Celem pracy było opracowanie dokumentacji konstrukcyjnej i wykonanie ramy nośnej wzbudnika do testowania mostów kolejowych oraz przeprowadzenie badań charakterystyk dynamicznych tego układu. Rama ta umożliwiała: stały pomiar składowych sił wymuszających podczas testowania mostów kolejowych, tymczasowe mocowanie układu kół jezdnych na czas transportu oraz podnoszenie i opuszczanie całego układu podczas zakładania /zdejmowania układu kół jezdnych. Wzbudnik przetestowano w zakresie od 1 do 23Hz i stwierdzono, że można go stosować do wymuszania drgań mostów kolejowych dla częstotliwości większych niż 5Hz. Badania wykazały, że jedna z częstotliwości drgań własnych układu nośnego wzbudnika pokrywa się z zakresem możliwych do uzyskania częstotliwości wymuszeń, ale dla położenia wzbudnika nad pojedynczym siłomierzem drgania rezonansowe układu w małym stopniu wpływają na wartości składowych siły wymuszającej, mierzonych pozostałymi siłomierzami.

The aim of this study was to develop a constructional documentation and produce of a new exciter’s supporting structure to inspect railway bridges dynamic parameters and perform some dynamic of this structure. This frame made possible to permanently measure the excitation force components during the railway bridges inspections and the temporary fastening of the road wheels for the transport purposes from its unloading place to the investigation plant. The exciter was tested in range since 1 to 23Hz. It was recognized that the exciter is useful to excite bridge vibration of the frequency above 5Hz. The laboratory tests showed that in the range of applied excitation frequencies for bridge structures the system shaker – supporting frame on the elastic support (bow shaped dynamometers) displays base natural frequencies ranging from 18.8Hz to 6.6Hz, depending on the shaker’s placement on the frame. Although for the placement over individual dynamometer the exciter resonant vibration in small degree influenced on component values of exciting force that measured with remaining dynamometers.

Proces produkcji kruszyw w kopalni surowców skalnych realizowany jest przez układy, w których można wyróżnić: wiercenie otworów strzałowych, kruszenie calizny za pomocą MW, załadunek urobku koparkami (ładowarkami), transport urobku, rozdrabianie wstępne oraz przeróbka w systemach maszynowych zakładu przeróbczego. Rozwiązanie problemu opiera się na zastosowaniu jednolitego kryterium energetycznego. Analiza i identyfikacja procesów górniczych wykazują, że jest możliwe opisanie wszystkich głównych operacji technicznych z punktu widzenia zużycia energii

One can set apart the following stages of aggregate production process into a rock minerals open pit: drilling of blastholes, crushing of rock body with explosive materials, loading of yielded materials from excavators (whell loaders), haulage of output, initial crushing and preparation into machinery systems of processing plant. A solution of problem has based on the application of a uniform energy criterion. The analysis and identification of mining processes have shown that it would be possible to describe all main technological operations from the energy consumption point of view.

Wyznaczenie położenia środka ciężkości jest podstawową czynnością, którą podejmuje się przy doświadczalnej weryfikacji stateczności maszyny roboczej lub identyfikacji przyczyn szybkiej degradacji węzła obrotu. Przez zastosowanie pomiaru odkształceń szyny od poszczególnych kół jezdnych i odpowiednią kombinację położeń nadwozia względem podwozia możliwa jest eliminacja systematycznego błędu wynikającego z charakterystyki tensometru i jego położenia.

Determination of the centre of gravity is the basic activity, that is taken on during the experimental verification of stability of working machine or during the reason identification of fast degradation of the rotational joint. By the application of measurements of rail’s strains from the particular wheels and the proper combination of superstructure orientation it is possible to eliminate the systematic failure that is a result of strain gauge characteristic and its location.

Bezpośredni pomiar obciążenia elementów tocznych w łożyskach wielkogabarytowych kulowych nie był dotychczas stosowany. Pomiary sił w łożysku odbywały się poprzez pomiary pośrednie, np. przez tensometryczne pomiary odkształcenia podzespołów wsporczych. Przedstawiono nowy sposób pomiaru wielkości obciążenia elementu tocznego przy wykorzystaniu czujników będących integralną częścią łożyska. Omówiono metodę oraz schemat układu pomiarowego.

The direct measurement of loading of rolling elements in ball large diameter bearings was not applied so far. The force measurement in bearing was conducted by the indirect measurements, eg. by strain measurements of the supporting subassemblies with use of strain gauges. The study presents a new method of measurement of rolling element loading with use of sensors, that are the integral part of bearing. The method and scheme of meter unit were also described.

Analiza awarii, uszkodzeń i katastrof maszyn oraz urządzeń dostarcza cennych danych do badań i zapobiegania podobnym zdarzeniom. W przypadku wystąpienia tego typu zdarzeń prowadzi się szczegółowe analizy mające na celu ustalanie ich przyczyn, przebiegu i skutków. Te trzy wymienione działania mają różne cele i sposoby realizacji. W artykule przedstawiono metodologię analizy awarii na przykładzie awarii zwałowarki eksploatowanej na zwałowisku popiołu.

Investigations of machines failures are efficient way to prevent similar cases in future. Advanced analyses are focused on determining causes, accident sequence and effects of the event. These three actions are different from points of view such as purposes and ways of determination. Based on dumping conveyor failure methodology of investigations is presented in paper.

Zaproponowano nowe, statystyczne podejście do modelowania procesu urabiania gruntów koparkami kołowymi na podstawie rzeczywistych badań parametrów tego procesu. Podstawą takiego modelowania są wartości skrajnych statystycznych rozkładów asymptotycznych.

New, statistical approach to the process of ground mining with wheel excavators has been presented on the basis of actual reserach on paramaters of this process. Extreme values of statistical asymptotic distributions are the basis for modelling.

Przedstawiono wyniki badań wpływu pojemności akumulatora na energię oraz maksymalną siłę uderzenia bijaka małogabarytowego młota hydraulicznego, stosowanego jako źródło wymuszenia w strugołupaczach węglowych. Doświadczalnie wyznaczono optymalną wartość pojemności akumulatora, dla której uzyskuje się maksymalną sprawność procesu roboczego.

The results of laboratory tests of accumulator’s influence on impact energy and maximum impact force of a small – sized hydraulic hammer, used as an excitation source in coal ploughs, are presented. The optimal accumulator capacity was determined for which the maximum efficiency of working process is achieve.

Poruszono problematykę starzenia się maszyn podstawowych w polskim górnictwie węgla brunatnego i wzrostu zagrożeń wibroakustycznych jako efektu degradacji tych maszyn. Opisano charakterystyczne przykłady: lokalnych zagrożeń wibracyjnych w kabinach operatorów koparek kołowych, lokalnych zagrożeń akustycznych w maszynowniach oraz ogólnych zagrożeniach akustycznych emitowanych do środowiska. Wskazano, że realizowany konsekwentnie program modernizacji starych koparek i zwałowarek jest skutecznym sposobem obniżenia poziomu tych zagrożeń.

The problem of become stale of the Polish open pit mining machinery and the increase of vibroacoustic hazards as an effect of the degradation of those machines. The characteristic examples of local vibration hazards in the operator`s cabin of the bucket-wheel excavators, local acoustic hazards in the engine rooms and global acoustic hazards emitted to the environment were described. The odds are that the consistently executed modernization program of the old excavators and stackers is an effective means of decrease of vibroacoustic hazards in these machines.

Analizując parametry pracy kopalń węgla brunatnego w Polsce, a szczególnie porównując takie parametry jak: wydajność, czas pracy, energochłonność czy awaryjność koparek nadkładowych, stwierdzono, że wartości tych parametrów są zbliżone do osiąganych przez koparki pracujące w podobnych kopalniach w Niemczech, USA czy Australii.
Z przedstawionych danych wynika, że około 60% koparek w branży ma już ponad 30 lat pracy. Natomiast koparek pracujących mniej niż 20 lat jest tylko około 17%. Aby zrealizować założenia strategii rozwoju branży węgla brunatnego w Polsce sięgającą 2040 roku poszczególne kopalnie powinny dokonać gruntownej modernizacji i częściowej wymiany niektórych koparek wielonaczyniowych i zwałowarek taśmowych.

Some important parameters of operation of brown coal open pit are analyzed. Especially there are compared between mines such parameters as: productivity, work time, energy-consuming, and failure rate of excavators. It is stated that indexes calculated for Polish open pits are close to values obtained for similar open pits in Germany, US or Australia. It is seen from analysis that about 60% of excavators are over 30 years old, and only 17% are younger than 20 years. Concerning strategic plans of surface mining development up to year 2040, thorough modernization and replacement of some basic machines is required.

W artykule przedstawiono przegląd metod i kryteriów oceny stateczności poprzecznej pojazdów terenowych oraz wykazano konieczność ich doprecyzowania w stosunku do przegubowych nośników osprzętu. Ponadto wskazano alternatywne propozycje kryteriów oceny.

In this paper the test methods and lateral stability assignment criterions of articulated handling and loading rough terrain equipment are described and new proposition for high terrain mobility classification from point of view lateral stability is presented.

Maszyny i urządzenia wykonujące cykliczny ruch liniowy są źródłem wymuszeń powodujących drgania podłoża, które mogą niekorzystnie wpływać na procesy technologiczne realizowane przez inne maszyny i urządzenia znajdujące się w pobliżu. W celu określenia ich lokalizacji oraz doboru odpowiedniej wibroizolacji konieczne jest określenie wpływu wymuszeń na drgania podłoża. Metodologię identyfikacji pola drgań przedstawiono na przykładzie hali fabrycznej z zainstalowaną prasą hydrauliczną.

Machines and systems that perform a cyclic linear movement are the source of inputs that causes the foundation vibration, which may adversely influence on technological processes realize by the other machines and systems situated in the vicinity. In order to determine the localization of vibration and to select the suitable vibration isolation it is necessary to define the influence of inputs on the foundation vibration. The methodology of the identification of vibration field was presented on the example of hydraulic press installed in the production hall.

Stale rosnący wzrost zapotrzebowania na różne mobilne maszyny robocze i pojazdy przemysłowe, które często pracują na różnych podłożach sprawia, że w ostatnich latach gąsienice elastomerowe (przede wszystkim gumowe) coraz częściej zastępują tradycyjne gąsienice stalowe. Gąsienice elastomerowe wymagają jednak nowego podejścia teoretycznego i doświadczalnego, szczególnie w przypadku ruchu po sztywnych, utwardzonych podłożach, na których rzadko poruszają się gąsienice stalowe. W artykule zostanie przedstawiona innowacyjna metoda identyfikacji rozkładu nacisków pod gąsienicą gumową. Aby określić rozkład nacisków zbudowano nowe stanowisko badawcze. Opisane zostaną zarówno wyniki eksperymentalna jak i teoretyczne zależności. Na tle dotychczasowego stanu wiedzy i techniki wyniki te pokazują zjawiska i zależności, których charakter był dotychczas nie zarejestrowany, a na ich podstawie możliwe będzie lepsze niż dotychczas kształtowanie podwozia gąsienicowego.

The increasing requirement for different mobile engineering machines and special vehicles, which often operate in various terrain, has caused that in the recent years rubber tracks much more often replace the steel ones. The rubber-track undercarriages require however new theoretical and experimental approach, especially in case of moving on rigid, paved ground, where steel tracks rarely move. In this paper an innovative method for identification of pressure distribution under rubber track will be presented. To investigate the pressure distribution a new test stand was built. Some of experimental as well as theoretical results will be described. In terms of the present-day state-of-the-art this results show new relationships and phenomena’s, according to them a better understanding and construction of rubber tracked vehicles could be possible.

W artykule zaprezentowano oryginalny przetwornik pomiarowy do rozdzielnego pomiaru składowych obciążeń eksploatacyjnych zawieszenia pojazdu przemysłowego. Dzięki zastosowaniu tej metody w praktyce uzyskano interesujące wyniki badań, które umożliwiły prawidłowy dobór struktury oraz parametrów zawieszenia kołowego pojazdu górniczego.

The paper discusses the original test transducer for simple measuring of loads components in the suspension of an industrial vehicle. This method was applied in practice and lead to obtaining interesting results what permitted for the suspension to be correctly selected on a mining vehicle.

W artykule przedstawiono wyniki aktualnie prowadzonych prac dotyczących detekcji i diagnozowania uszkodzeń lokalnych w elementach układów napędowych maszyn górniczych. Uszkodzenia lokalne stanowią jedno z najważniejszych wyzwań współczesnej diagnostyki ze względu na niskoenergetyczny charakter zaburzeń i bardzo szybki rozwój uszkodzenia do fazy krytycznej. Ze względu na maskowanie sygnału informacyjnego (tj. zawierającego informacje o uszkodzeniu) poprzez zakłócenia o różnym charakterze i zwykle wielokrotnie większej energii podstawowego znaczenia nabierają procedury eliminacji zakłóceń i ekstrakcji sygnału informacyjnego. W artykule przedstawiono wybrane zagadnienia dotyczące tej problematyki tj. filtrację pasmowo- -zaporową, uśrednianie synchroniczne, optymalizację filtracji z wykorzystaniem 2 różnych kryteriów, metody analizy czasowo- -częstotliwościowej Wignera-Ville’a i filtrację Wienera wykorzystującą cyklo-stacjonarne właściwości sygnału drganiowego. Podkreślono, że integrowanie różnych technik przetwarzania wstępnego i analizy sygnałów może pozytywnie wpłynąć na wyniki diagnozy. Ostateczny dobór metod zależy od stopnia złożoności problemu które można rozpatrywać przez pryzmat czynników konstrukcyjnych, eksploatacyjnych i zmiany stanu badanego obiektu.

The paper deals with current results of research related to local tooth damage detection in driving units used in mining machines. Local faults seem to be one of the most important challenge in the contemporary diagnostics due to low-energy character of the signal and very quick propagation of a crack until its critical phase. Due to of masking of interest signal (that contains information about fault) by interference that have bigger energy the signal enhancement becomes a fundamental issue. A several techniques are presented in the paper, namely: different form of filtering, time synchronous averaging, Wigner Ville analysis and cyclic Wiener filtering. It was underlined that integration of different techniques can bring the new quality of results. Final selection of approaches depends on the complexity of a machine and it could be viewed by influence of design, operation and change of condition factors.

W artykule przedstawiony został hydrostatyczny układ skrętu w bezzałogowej platformie lądowej dla zdalnego i automatycznego systemu kontroli. Badania potwierdziły znaczenie tego systemu w zastosowaniach zaprezentowanych w artykule, a jednocześnie dowiodły potrzeby przeprowadzania dalszych badań struktury systemu i algorytmu regulacji.

In this paper an application of hydrostatic steering system in unmanned ground platform for remote and automation control system is presented. Experimental research confirmed usefulness of this system in applications presented in this paper and simultaneously pointed at necessity of carrying out further research on the system’s structure and control algorithms.

Praca i poruszanie się maszyn w terenie wymaga wysokiej stateczności poprzecznej. Jej minimalna wartość w przypadku maszyn przegubowych zależy od kąta skrętu oraz zorientowania maszyny na zboczu. W celu jej wyznaczenia oraz określenia najniekorzystniejszych położeń przeprowadzono badania modelowe dla wybranych typów maszyn. Na ich podstawie opracowano zalecenia do testowania stateczności poprzecznej terenowych maszyn przegubowych oraz określono możliwości zwiększenia ich stateczności przy zachowaniu dotychczasowej wysokości środka ciężkości.

Lateral stability of articulated wheeled equipment like loader or handler is depended on articulation and equipment position on the slop. The goal of demonstrator research was finding the worst position for typical construction solution and worked out propositions for testing terrain capabilities of articulated equipment.

Przedstawiono wyniki badań młota hydraulicznego jednostronnego działania stosowanego jako napęd aktywny noży w strugołupaczach SŁH. Na podstawie pomiarów określono charakterystyki siłowe oraz oszacowano sprawność młota.

The research results of a single-acting hydraulic hammer applied as an active drive unit of coal plow chisels are presented. On this basis the force characteristics and efficiency of a tested hammer were determined.