W artykule przedstawiono zaprojektowaną i wykonaną w kraju zwałowarkę nowej generacji o wydajności dobowej 260.000 m3, która została przekazana pod koniec 2004 r. do eksploatacji na Odkrywce "Szczerców". Podano głównych wykonawców, wyszczególniono parametry techniczne oraz opisano zastosowane rozwiązania projektowo - konstrukcyjne. Omówiono rozwiązania i dane techniczne wyróżniające tę zwałowarkę w klasie maszyn o podobnych parametrach. Wskazano na technologiczne możliwości jej stosowania jak również na spełnienie wysokich wymogów bezpieczeństwa pracy oraz potrzeb socjalnych załogi

The new generation spreader ZGOT-15400.120 with capacity of 260.000 m3 per day, dedicated to the open pit "Szczerców" which is part of the mine "Bełchatów" was presented in this paper. The machine was completely designed and manufactured in Poland. Main technical data was listed and compared to similar machines. Technological capabilities of the spreader were presented together with main outstanding features. Design solutions providing high safety and reliability level along with handling and maintenance facilities were presented "

Przedstawiono parametry systemu energetycznego oraz strukturę paliw, produkcji i sprzedaży energii elektrycznej w okresie transformacji gospodarki. Poddano analizie koszty wytwarzania energii elektrycznej w elektrowniach pracujących na węglu brunatnym i kamiennym. Określono różnice występujące w poszczególnych składnikach kosztów wytwarzania w wieloletnich szeregach czasowych.
Wskazano na zróżnicowane ceny zakupu energii elektrycznej przez PSE i ich istotny wpływ na kształtowanie się ekonomicznych wskaźników w elektrowniach. Zasygnalizowano występujące zmiany na rynku energii elektrycznej związane z jego liberalizacją, stosowaniem zasady TPA oraz pojawieniem się nowych podmiotów biorących udział w sprzedaży energii elektrycznej.

Power engineering system parameters as well as fuel, production and sale structure of electricity during the transformation period was presented. Electricity production costs in lignite and hard coal fired power plants were put under analysis. Differences occurring in the particular components of production costs in multi-annual time period were determined. Diversified purchase prices of electricity by PSE and their significant impact on shaping the economic indices in the power plants were indicated. Changes occurring on the electricity market related with its liberalization, observance of the TPA principle and emergence of the new entities taking part in the electricity sales were signaled.

W artykule przedstawiono najważniejsze metody wykorzystania rachunkowości zarządczej, a w szczególności zarządzania kosztami w procesie kierowania firmą w warunkach gospodarki rynkowej. Podkreślono znaczenie rachunkowości zarządczej w procesie decyzyjnym przedsiębiorstwa.

The most important methods of using management accountancy, especially, the management of costs in the process of running a mine in the conditions of market economy have been presented. The important of management accountancy in the decision process of a mine exploitation has been emphasized.

Podjęto próbę oceny realizacji proekologicznego funkcjonowania elektroenergetyki poprzez analizę zmian struktury paliw wykorzystywanych do produkcji energii elektrycznej i ciepła oraz osiągnięć w ograniczeniu emisji gazów zanieczyszczonych i cieplarnianych do powietrza.Porównano uzyskane wyniki do zobowiązań akcesyjnych i standardów w najlepszych dostępnych technologiach (BAT) i perspektywicznych wyzwań.

An undertaking was attempted to assess the power sector operation through analysis of changes in the fuel structure used in the electricity and a heat production and achievements in reduction of pollutants and greenhouse gases emission. Obtained results were compared to accession obligations and standards in the best available techniques and future challenges.

Przedstawiono możliwości i efekty zastosowania eksploatroniki do modelowego odwzorowywania, identyfikacji, symulacji i prognozowania procesów eksploatacji odkrywkowej realizowanych układami maszynowymi o pracy ciągłej, typu KTZ, tj. obejmującymi zestaw: Koparka wielonaczyniowa - Transport taśmowy - Zwałowarka. Eksploatronika w zastosowaniu do zagadnień technologicznych w górnictwie odkrywkowym ma charakter interdyscyplinarny, obejmujący w sposób zintegrowany problematykę geologiczną, geotechniczną, budowę i eksploatację maszyn górniczych, technologię i eksploatację górnictwa odkrywkowego, teorię sterowania i niezawodności oraz nowoczesne narzędzia z zakresu elektroniki, a w szczególności obliczeniowo-symulacyjne techniki komputerowe oparte na numerycznych modelach matematycznych obiektów i procesów. Podano przykłady zastosowania metod eksploatroniki w wieloparametrowych i wielokryterialnych analizach, które są podstawą procesów decyzyjnych zarówno na szczeblu projektowania, jak i kierowania złożonymi przedsięwzięciami inżynierskimi.

Paper presents opportunities and effects of applying exploatronics to model mapping, identification, simulation and forecasting of open cast exploitation processes carried out with the utilization of mechanical continuous operation systems type KTZ which include: multi-bucket excavator - conveyor transport - spreader. Exploatronics applied in technological problems of open cast mining has a interdisciplinary character, enclosing in an integrated way geological and geotechnical problematic, construction and exploitation of mining machines, technology and open cast mining exploitation, control theory and reliability and modern electronic instruments, and in particular - simulation-calculation computer techniques based on numerical models of mathematical objects and processes. Examples were given of applying the methods of exploatronics in multi-parameter and multi-criteria analysis which are the basis of decision processes on the level of designing as well as on the level of managing complex engineering enterprises.

Przedstawiono charakterystykę techniczną problemów na jakie napotyka się przy stosowaniu wykrywaczy metalu w nosiwie na przenośnikach taśmowych bardzo dużej wydajności na koparkach wielonaczyniowych i przenośnikach poziomowych, także wyposażonych w taśmy z linkami stalowymi. Omówiono przykłady zastosowanych rozwiązań z czujnikami indukcyjnymi ze stałym polem magnetycznym.

Paper presents technical description of problems faced when applying metal detectors in material transported by high efficient belt conveyors on multi-bucket excavators and horizontal conveyors equipped with steel cords belts. Examples of applied solutions equipped with induction sensing elements producing permanent magnetic field were described.